
Η δυσκολία στην κατάποση περιγράφεται ιατρικά με τους όρους δυσφαγία ή δυσκαταποσία. Πρόκειται για τη δυσκολία στην έναρξη της κατάποσης ή για την αίσθηση ότι η τροφή ή τα υγρά δεν περνούν ομαλά από το στόμα προς το στομάχι. Άλλοτε εμφανίζεται μόνο με ορισμένες τροφές, άλλοτε έρχεται και φεύγει και άλλοτε επιδεινώνεται σταδιακά. Δεν αποτελεί από μόνη της διάγνωση, αλλά σύμπτωμα που μπορεί να προέρχεται από τον φάρυγγα ή από τον οισοφάγο.
Η δυσφαγία διακρίνεται από την οδυνοφαγία, δηλαδή τον πόνο κατά την κατάποση, αν και τα δύο συχνά συνυπάρχουν. Διακρίνεται επίσης από το globus, το αίσθημα ξένου σώματος στον λαιμό χωρίς πραγματικό εμπόδιο στη δίοδο της τροφής. Επειδή οι πιθανές αιτίες είναι πολλές και διαφορετικές μεταξύ τους, η επίμονη δυσκολία στην κατάποση χρειάζεται πάντα ιατρική εκτίμηση. Παρακάτω εξηγούμε τι δείχνει ο τρόπος με τον οποίο εκδηλώνεται, ποια σημεία απαιτούν άμεση εξέταση, πότε χρειάζεται γαστροσκόπηση και πώς αντιμετωπίζονται οι συχνότερες αιτίες.
Στον φάρυγγα ή στον οισοφάγο
Το πρώτο ερώτημα στο οποίο καλείται να απαντήσει ο γιατρός είναι σε ποιο σημείο βρίσκεται το πρόβλημα. Ένα προσεκτικό ιστορικό αρκεί για να ξεχωρίσει τις δύο μεγάλες κατηγορίες στο 80–85% περίπου των περιπτώσεων.
Στοματοφαρυγγική δυσφαγία. Η δυσκολία αφορά την έναρξη της κατάποσης. Ο ασθενής εντοπίζει το πρόβλημα ψηλά στον λαιμό και συχνά αναφέρει βήχα ή πνιγμονή την ώρα που καταπίνει, αναγωγή υγρών από τη μύτη, ανάγκη για επαναλαμβανόμενες καταπόσεις ή σιελόρροια, δηλαδή εκροή σάλιου από το στόμα. Στις μεγαλύτερες ηλικίες οφείλεται συνήθως σε παθήσεις του κεντρικού νευρικού συστήματος, όπως το αγγειακό εγκεφαλικό επεισόδιο, η νόσος Πάρκινσον και η άνοια, ενώ στους νεότερους συχνότερες αιτίες είναι οι μυοπάθειες, οι μεμβράνες και οι δακτύλιοι. Στην ίδια περιοχή εντοπίζεται και το εκκόλπωμα Zenker, το οποίο ανήκει στις μηχανικές αιτίες της στοματοφαρυγγικής δυσφαγίας και μπορεί να συγκρατεί υπολείμματα τροφής.
Οισοφαγική δυσφαγία. Η τροφή δίνει την αίσθηση ότι σταματά στη διαδρομή της προς το στομάχι, με πιθανή θέση το κατώτερο τμήμα του οισοφάγου. Ορισμένοι ασθενείς, για παράδειγμα με αχαλασία, την αισθάνονται ψηλά στον λαιμό, γι’ αυτό το σημείο που δείχνει ο ασθενής δεν αρκεί από μόνο του για τον εντοπισμό της αιτίας.
Τι δείχνει το είδος της δυσκολίας
Οι λεπτομέρειες που ρωτά ο γιατρός, δηλαδή με ποιες τροφές εμφανίζεται η δυσκολία, αν είναι σταθερή ή διαλείπουσα, αν επιδεινώνεται και πόσο καιρό διαρκεί, κατευθύνουν τη διερεύνηση. Ο πίνακας συνοψίζει τα συνηθέστερα μοτίβα. Με βάση το ιστορικό επιλέγονται οι εξετάσεις που θα ακολουθήσουν.
| Τι παρατηρείτε | Πού κατευθύνει συνήθως |
|---|---|
| Δυσκολία μόνο με στερεές τροφές, που επιδεινώνεται προοδευτικά | Μηχανική στένωση, όπως πεπτική στένωση ή νεόπλασμα |
| Δυσκολία κατά διαστήματα, με επεισόδια όπου μια μπουκιά σταματά, ιδίως σε νέους άνδρες | Ηωσινοφιλική οισοφαγίτιδα |
| Δυσκολία εξίσου με στερεά και με υγρά, με αναγωγή βλέννας ή τροφής, ιδίως τη νύχτα | Διαταραχή κινητικότητας, με χαρακτηριστικότερη την αχαλασία |
| Διαλείπουσα δυσκολία με στερεά και υγρά, μαζί με πόνο στο στήθος | Διαταραχή κινητικότητας του οισοφάγου |
| Βήχας ή πνιγμονή τη στιγμή της κατάποσης, αναγωγή από τη μύτη | Στοματοφαρυγγική δυσφαγία |
Οι συχνότερες αιτίες
Παλινδρόμηση και πεπτική στένωση. Η πεπτική στένωση του οισοφάγου οφείλεται συνήθως στη γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση. Εμφανίζεται σε έως 10% των ασθενών με γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση, με συχνότητα που μειώνεται με τη χρήση των αναστολέων αντλίας πρωτονίων. Συνήθως προηγείται μακρύ ιστορικό αισθήματος καύσου και αναγωγών, χωρίς απώλεια βάρους. Περισσότερα στη σελίδα για τη γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση και στο άρθρο για τα συμπτώματα της παλινδρόμησης.
Ηωσινοφιλική οισοφαγίτιδα. Χρόνια φλεγμονή αλλεργικού τύπου του οισοφάγου και συχνή αιτία δυσκαταποσίας στους ενήλικες. Αποτελεί επίσης τη συχνότερη αιτία ενσφήνωσης τροφής στους ασθενείς που προσέρχονται στα τμήματα επειγόντων περιστατικών, όταν δηλαδή μια μπουκιά σφηνώνει στον οισοφάγο. Είναι συχνότερη στους άνδρες και σε άτομα με ατοπία, όπως αλλεργική ρινίτιδα ή άσθμα. Αναλυτικά στη σελίδα για την ηωσινοφιλική οισοφαγίτιδα.
Δακτύλιοι του οισοφάγου. Οι δακτύλιοι του βλεννογόνου στο κατώτερο τμήμα του οισοφάγου, με γνωστότερο τον δακτύλιο Schatzki, αντιμετωπίζονται με ενδοσκοπική διαστολή. Η δυσκολία μπορεί να επανέλθει και να χρειαστεί νέα διαστολή· στις περιπτώσεις αυτές λαμβάνονται βιοψίες από τον οισοφάγο, ώστε να ελεγχθεί η ηωσινοφιλική οισοφαγίτιδα.
Αχαλασία και άλλες διαταραχές κινητικότητας. Στην αχαλασία ο κατώτερος οισοφαγικός σφιγκτήρας δεν χαλαρώνει επαρκώς και ο οισοφάγος χάνει τον φυσιολογικό περισταλτισμό του, δηλαδή τις συντονισμένες συσπάσεις που προωθούν την τροφή προς το στομάχι. Η δυσκολία αφορά τόσο τα στερεά όσο και τα υγρά και συνοδεύεται από αναγωγή άπεπτης τροφής, ενίοτε από πόνο στο στήθος και απώλεια βάρους. Η αναγωγή είναι χαρακτηριστικό σύμπτωμα της αχαλασίας, γι’ αυτό σε ασθενή με αχαλασία το αίσθημα καύσου και η αναγωγή δεν αρκούν για να τεθεί διάγνωση παλινδρόμησης. Τη διάγνωση την επιβεβαιώνει η μανομετρία. Δείτε τις σελίδες για την αχαλασία, τις διαταραχές κινητικότητας του οισοφάγου και τον διάχυτο οισοφαγικό σπασμό.
Εκκόλπωμα Zenker. Ανήκει στις αιτίες της στοματοφαρυγγικής δυσφαγίας. Η τροφή που παραμένει μέσα στον σάκο προκαλεί, μεταξύ άλλων, κακοσμία του στόματος. Μια περίπτωση ενδοσκοπικής εκτομής εκκολπώματος Zenker από το ιατρείο δείχνει τη διαφορά στα οισοφαγογραφήματα πριν και μετά την επέμβαση.
Φάρμακα. Ορισμένα φάρμακα μπορεί να συμβάλλουν στη δυσκολία στην κατάποση ή να προκαλέσουν στένωση του οισοφάγου. Γι’ αυτό ο γιατρός ζητά πάντα τον πλήρη κατάλογο των φαρμάκων που λαμβάνετε.
Νεοπλάσματα. Το είδος της δυσκολίας βοηθά και σε αυτή την περίπτωση. Η υποψία νεοπλάσματος του οισοφάγου ή της μετάβασης προς το στομάχι αυξάνεται όταν τα συμπτώματα έχουν εμφανιστεί πρόσφατα, πριν από λιγότερο από 4 μήνες, επιδεινώνονται προοδευτικά, αφορούν περισσότερο τα στερεά από τα υγρά και συνοδεύονται από απώλεια βάρους. Σε αυτή την περίπτωση η παραπομπή για γαστροσκόπηση γίνεται νωρίς.
Πότε χρειάζεται άμεση εκτίμηση
Η δυσκολία στην κατάποση που εμφανίζεται απότομα χρειάζεται άμεση εκτίμηση. Στους ενήλικες, η συχνότερη αιτία της είναι η ενσφήνωση τροφής. Αν μια μπουκιά σταματήσει και δεν προχωρά, χρειάζεστε άμεση ιατρική εκτίμηση.
Χωρίς καθυστέρηση πρέπει να εξεταστεί και όποιος παρουσιάζει:
- βήχα ή πνιγμονή κατά το φαγητό ή το ποτό,
- φωνή που ακούγεται «υγρή» μετά το φαγητό ή το ποτό,
- αναγωγή τροφής, ακόμη και από τη μύτη,
- επαναλαμβανόμενες λοιμώξεις του αναπνευστικού,
- επίμονη απώλεια βάρους.
Πότε χρειάζεται γαστροσκόπηση
Στην οισοφαγική δυσφαγία η ενδοσκόπηση είναι στις περισσότερες περιπτώσεις απαραίτητη, γι’ αυτό ο ασθενής παραπέμπεται νωρίς. Η γαστροσκόπηση επιτρέπει:
- να αναγνωριστούν στενώσεις, δακτύλιοι, φλεγμονή ή ύποπτες βλάβες,
- να ληφθούν βιοψίες,
- να γίνει θεραπευτική πράξη, όπως διαστολή μιας στένωσης ή αφαίρεση ενσφηνωμένης τροφής,
- να εξεταστεί προσεκτικά η μετάβαση του οισοφάγου στο στομάχι, ώστε να αποκλειστεί όγκος που μιμείται την αχαλασία, η λεγόμενη ψευδοαχαλασία.
Βιοψίες ακόμη και με φυσιολογική εικόνα. Η ηωσινοφιλική οισοφαγίτιδα μπορεί να μην αφήνει ορατά ευρήματα. Γι’ αυτό, όταν υπάρχει υποψία της νόσου, λαμβάνονται βιοψίες ακόμη και αν ο οισοφάγος φαίνεται φυσιολογικός, τουλάχιστον 6, από τρία τουλάχιστον διαφορετικά σημεία του οισοφάγου. Για ακριβή διάγνωση η αγωγή με αναστολείς αντλίας πρωτονίων διακόπτεται τουλάχιστον 3 εβδομάδες πριν από την εξέταση, πάντα έπειτα από οδηγία του γιατρού. Τι χρειάζεται να κάνετε πριν και μετά από την εξέταση θα βρείτε στο άρθρο για την προετοιμασία για γαστροσκόπηση.
Οι εξετάσεις που μπορεί να ακολουθήσουν
Οισοφαγογράφημα βαρίου. Ακτινογραφίες κατά την κατάποση σκιαγραφικού, που αναδεικνύουν τις περισσότερες αποφράξεις, μεμβράνες και δακτυλίους. Είναι ιδιαίτερα χρήσιμο όταν υπάρχει υποψία βλάβης στο ανώτερο τμήμα του οισοφάγου. Η κατάποση ενός δισκίου βαρίου βοηθά να φανούν μικρές στενώσεις, ενώ το οισοφαγογράφημα με χρονομέτρηση χρησιμοποιείται στην αχαλασία πριν και μετά από τη θεραπεία.
Μανομετρία υψηλής ευκρίνειας. Καταγράφει τις πιέσεις σε όλο το μήκος του οισοφάγου κατά την κατάποση. Γίνεται όταν η γαστροσκόπηση έχει αποκλείσει άλλες παθήσεις και υπάρχει υποψία διαταραχής κινητικότητας, και είναι η εξέταση που επιβεβαιώνει την αχαλασία και καθορίζει τον τύπο της.
Εξετάσεις για τη στοματοφαρυγγική δυσφαγία. Η βιντεοακτινοσκόπηση της κατάποσης θεωρείται η εξέταση αναφοράς. Η ενδοσκοπική εκτίμηση της κατάποσης (FEES), με λεπτό ενδοσκόπιο που εισάγεται από τη μύτη, δείχνει τον φάρυγγα και τον λάρυγγα τη στιγμή που ο ασθενής καταπίνει τροφές και υγρά.
Η αντιμετώπιση εξαρτάται από την αιτία
Πεπτική στένωση. Σταδιακή ενδοσκοπική διαστολή, σε συνδυασμό με αναστολείς αντλίας πρωτονίων, οι οποίοι μειώνουν την ανάγκη για νέες διαστολές.
Ηωσινοφιλική οισοφαγίτιδα. Αναστολείς αντλίας πρωτονίων ή τοπικά κορτικοστεροειδή ειδικά για τον οισοφάγο, ενώ σε επιλεγμένους ασθενείς εφαρμόζεται δίαιτα αποκλεισμού τροφίμων. Μετά την έναρξη της θεραπείας επαναλαμβάνονται ενδοσκόπηση και βιοψίες. Με τους αναστολείς αντλίας πρωτονίων η ανταπόκριση ελέγχεται έπειτα από τουλάχιστον 8–12 εβδομάδες αγωγής, γιατί η βελτίωση των συμπτωμάτων δεν αντιστοιχεί πάντα σε ύφεση της φλεγμονής. Όταν υπάρχει στένωση, προστίθεται ενδοσκοπική διαστολή με μπαλόνι ή με κηρίο.
Αχαλασία. Η πνευματική διαστολή, η λαπαροσκοπική μυοτομή Heller και η διαστοματική ενδοσκοπική μυοτομή (POEM) είναι οι κύριες θεραπευτικές επιλογές. Η POEM έχει παρόμοια αποτελεσματικότητα με τη μυοτομή Heller, ενώ η πνευματική διαστολή πλησιάζει τα αποτελέσματά τους όταν επαναλαμβάνεται σε συνεδρίες. Στον τύπο III η λαπαροσκοπική μυοτομή Heller έχει φανεί αποτελεσματικότερη από την πνευματική διαστολή. Μετά την POEM η παλινδρόμηση είναι συχνότερη και αντιμετωπίζεται πρώτα με αναστολείς αντλίας πρωτονίων. Ο Δρ. Θωμαΐδης αντιμετωπίζει την αχαλασία με POEM, την οποία εφαρμόζει και σε επιλεγμένους ασθενείς με σπαστικές διαταραχές του οισοφάγου που δεν ανταποκρίνονται στη θεραπεία.
Εκκόλπωμα Zenker. Όταν υπάρχουν συμπτώματα, καθιερωμένες θεραπείες είναι η ενδοσκοπική μυοτομή και η ανοικτή χειρουργική επέμβαση.
Στοματοφαρυγγική δυσφαγία. Θεραπεία της κατάποσης με λογοθεραπευτή, αλλαγές στη σύσταση των τροφών και των υγρών και, όταν η σίτιση από το στόμα δεν είναι ασφαλής, εναλλακτικοί τρόποι σίτισης, όπως η γαστροστομία.
Συχνές ερωτήσεις
Κλείστε το ραντεβού σας
Στείλτε το αίτημά σας
Συμπληρώστε τα στοιχεία σας και θα επικοινωνήσουμε μαζί σας για τον προγραμματισμό του ραντεβού.
Πηγές
- World Gastroenterology Organisation, WGO Global Guidelines – Dysphagia. Global guidelines and cascades, update September 2014. https://worldgastroenterology.org/guidelines/dysphagia/dysphagia-english
- NHS, Dysphagia (swallowing problems). https://www.nhs.uk/symptoms/swallowing-problems-dysphagia/
- Oude Nijhuis RAB, Zaninotto G, Roman S, et al., European guidelines on achalasia: United European Gastroenterology and European Society of Neurogastroenterology and Motility recommendations. United European Gastroenterology Journal 2020;8(1):13–33. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC7005998/
- Dhar A, Haboubi HN, Attwood SE, et al., British Society of Gastroenterology (BSG) and British Society of Paediatric Gastroenterology, Hepatology and Nutrition (BSPGHAN) joint consensus guidelines on the diagnosis and management of eosinophilic oesophagitis in children and adults. Gut 2022;71(8):1459–1487. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC9279848/
- Kortequee S, Karkos PD, Atkinson H, et al., Management of globus pharyngeus. International Journal of Otolaryngology 2013;2013:946780. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC3725834/
- Harvey PR, Theron BT, Trudgill NJ, Managing a patient with globus pharyngeus. Frontline Gastroenterology 2018;9(3):208–212. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC6056082/
Το παρόν άρθρο έχει αποκλειστικά ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν υποκαθιστά την εξατομικευμένη ιατρική συμβουλή, διάγνωση ή θεραπεία. Για τα δικά σας συμπτώματα και την αντιμετώπισή τους, απευθυνθείτε σε γιατρό.
Τελευταία ενημέρωση περιεχομένου: Νοέμβριος 2026 (18/11/2026).



