Διαταραχές κινητικότητας Οισοφάγου

Τι είναι οι διαταραχές κινητικότητας του οισοφάγου

Ο οισοφάγος δεν είναι απλός σωλήνας. Προωθεί την τροφή με συντονισμένα περισταλτικά κύματα και, στο κάτω άκρο του, διαθέτει έναν μυϊκό δακτύλιο, τον κατώτερο οισοφαγικό σφιγκτήρα, που ανοίγει στην κατάποση και κλείνει για να εμποδίσει την παλινδρόμηση.

Όταν αυτός ο συντονισμός χαθεί, μιλάμε για διαταραχή κινητικότητας. Το αποτέλεσμα είναι δυσκαταποσία, πόνος στο στήθος ή αναγωγές, χωρίς να υπάρχει μηχανικό εμπόδιο όπως όγκος ή στένωση.

Συμπτώματα

• Δυσκαταποσία, συχνά τόσο για στερεά όσο και για υγρά, στοιχείο που τη διαφοροποιεί από τη μηχανική στένωση όπου δυσκολεύουν πρώτα τα στερεά
• Πόνος στο στήθος, που μπορεί να μιμείται καρδιολογικό πρόβλημα και συχνά οδηγεί πρώτα σε καρδιολογικό έλεγχο
• Αναγωγή άπεπτης τροφής, χωρίς ξινή γεύση
• Νυχτερινός βήχας ή εισρόφηση, ιδίως στην αχαλασία
• Απώλεια βάρους σε προχωρημένες μορφές

Οι κύριες κατηγορίες

Η ταξινόμηση γίνεται με βάση τα ευρήματα της μανομετρίας υψηλής ευκρίνειας, κατά το σύστημα του Σικάγου.

Αχαλασία. Ο κατώτερος οισοφαγικός σφιγκτήρας δεν χαλαρώνει στην κατάποση και ο οισοφάγος χάνει τον περισταλτισμό του. Είναι η σημαντικότερη από τις διαταραχές αυτές, γιατί σε αντίθεση με τις υπόλοιπες είναι προοδευτική και προκαλεί σημαντική νοσηρότητα αν δεν αντιμετωπιστεί. Διακρίνεται σε τρεις τύπους με βάση τη μανομετρία, και ο τύπος καθορίζει τη θεραπευτική επιλογή. Αναλυτικά στη σελίδα για την αχαλασία.

Απόφραξη εξόδου της οισοφαγογαστρικής συμβολής. Ο σφιγκτήρας δεν χαλαρώνει επαρκώς, αλλά ο περισταλτισμός διατηρείται. Απαιτεί διερεύνηση, καθώς μπορεί να κρύβει μηχανικό αίτιο.

Σπαστικές διαταραχές. Ο διάχυτος οισοφαγικός σπασμός και ο υπερσυσπαστικός οισοφάγος, γνωστός και ως οισοφάγος καρυοθραύστης. Είναι καλοήθεις και μη προοδευτικές, με κύριο σύμπτωμα τον θωρακικό πόνο. Αναλυτικά στη σελίδα για τον διάχυτο οισοφαγικό σπασμό.

Ανεπαρκής κινητικότητα. Ασθενής ή κατακερματισμένος περισταλτισμός, που συνδέεται συχνά με γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση. Σε προχωρημένες περιπτώσεις, η αυξημένη πίεση μπορεί να οδηγήσει και σε επιφρενικά εκκολπώματα του οισοφάγου.

Διάγνωση

Η διερεύνηση ακολουθεί συγκεκριμένη σειρά και ξεκινά πάντα από τον αποκλεισμό μηχανικού αιτίου.

• Γαστροσκόπηση. Πρώτο βήμα σε κάθε δυσκαταποσία, ώστε να αποκλειστούν όγκος, στένωση και ηωσινοφιλική οισοφαγίτιδα, η οποία μιμείται συχνά διαταραχή κινητικότητας.
• Μανομετρία υψηλής ευκρίνειας. Είναι η εξέταση αναφοράς. Καταγράφει τις πιέσεις σε όλο το μήκος του οισοφάγου κατά την κατάποση και θέτει τη διάγνωση και τον τύπο.
• Οισοφαγογράφημα βαρίου. Αναδεικνύει τη διάταση, την καθυστέρηση κένωσης και τη χαρακτηριστική εικόνα ράμφους πτηνού στην αχαλασία.
• Αξονική τομογραφία, όταν υπάρχει υποψία δευτεροπαθούς αιτίου, της λεγόμενης ψευδοαχαλασίας.

Θεραπεία

Η αντιμετώπιση εξαρτάται από τη συγκεκριμένη διαταραχή και τη βαρύτητά της.

Για την αχαλασία οι καθιερωμένες επιλογές είναι η ενδοσκοπική διαστολή με μπαλόνι, η διαστοματική ενδοσκοπική μυοτομή (POEM) και η χειρουργική μυοτομή. Η POEM γίνεται εξ ολοκλήρου ενδοσκοπικά, χωρίς τομές, μέσα από ένα τούνελ στον υποβλεννογόνιο χιτώνα, και επιτρέπει τη διατομή του σφιγκτήρα με ακρίβεια. Το μήκος της μυοτομής προσαρμόζεται στον τύπο της νόσου.

Στις σπαστικές διαταραχές η προσέγγιση είναι πιο συντηρητική, με φαρμακευτική αγωγή και αντιμετώπιση της συνυπάρχουσας παλινδρόμησης. Οι διεθνείς οδηγίες συστήνουν επιφυλακτικότητα στην εφαρμογή POEM εκτός αχαλασίας, καθώς τα δεδομένα είναι περιορισμένα, και αποθαρρύνουν τη ρουτίνα χρήση της αλλαντικής τοξίνης στον υπερσυσπαστικό οισοφάγο.

Η ένεση αλλαντικής τοξίνης στον σφιγκτήρα διατηρεί ρόλο σε ασθενείς υψηλού χειρουργικού κινδύνου, με προσωρινό όμως αποτέλεσμα.