Τι είναι τα εκκολπώματα του οισοφάγου

Τα εκκολπώματα του οισοφάγου είναι σακοειδείς προεκβολές του τοιχώματός του, μέσα στις οποίες μπορεί να παγιδεύεται τροφή και υγρά.

Είναι αρκετά σπανιότερα από τα εκκολπώματα του παχέος εντέρου. Ανάλογα με τη σύστασή τους διακρίνονται σε αληθή, όταν περιλαμβάνουν όλα τα στρώματα του τοιχώματος, και σε ψευδή, όταν προβάλλει μόνο ο βλεννογόνος και ο υποβλεννογόνιος χιτώνας μέσα από μια αδυναμία του μυϊκού στρώματος.

Οι τρεις τύποι ανάλογα με τη θέση

Εκκολπώματα Zenker. Σχηματίζονται στη φαρυγγοοισοφαγική συμβολή, στο ύψος του λαιμού, σε ένα σημείο ανατομικής αδυναμίας. Είναι ο συχνότερος τύπος και εμφανίζονται κυρίως σε μεγαλύτερες ηλικίες.

Μεσοοισοφαγικά εκκολπώματα. Εντοπίζονται στο μέσο τμήμα του οισοφάγου και σχετίζονται κλασικά με έλξη από φλεγμονώδεις διεργασίες γειτονικών λεμφαδένων.

Επιφρενικά εκκολπώματα. Βρίσκονται λίγο πάνω από το διάφραγμα. Η σημασία τους είναι ότι σχεδόν πάντα είναι δευτεροπαθή: προκύπτουν από αυξημένη πίεση λόγω υποκείμενης διαταραχής κινητικότητας, συχνότερα αχαλασίας. Η αντιμετώπισή τους χωρίς να διορθωθεί η αιτία οδηγεί σε αποτυχία.

Συμπτώματα

Τα μικρά εκκολπώματα είναι συνήθως ασυμπτωματικά και ανακαλύπτονται τυχαία. Όσο μεγαλώνουν εμφανίζονται:

  • Δυσκαταποσία, με αίσθημα ότι η τροφή σταματά
  • Αναγωγή άπεπτης τροφής, ώρες μετά το γεύμα ή κατά την κατάκλιση, χωρίς ξινή γεύση
  • Κακοσμία στόματος, από τη στάση τροφής μέσα στον σάκο
  • Αίσθημα ξένου σώματος ή ογκιδίου στον λαιμό, στα εκκολπώματα Zenker
  • Νυχτερινός βήχας, πνιγμονή και εισροφήσεις, με κίνδυνο πνευμονικής λοίμωξης
  • Απώλεια βάρους σε προχωρημένες περιπτώσεις

Οι εισροφήσεις είναι το σοβαρότερο σημείο, ιδίως στους ηλικιωμένους, και από μόνες τους αποτελούν ένδειξη αντιμετώπισης.

Διάγνωση

  • Οισοφαγογράφημα βαρίου. Είναι η καταλληλότερη εξέταση για την ανάδειξη και τη μέτρηση του σάκου, ιδίως στα εκκολπώματα Zenker, όπου η ενδοσκόπηση μπορεί να τον προσπεράσει.
  • Ενδοσκόπηση. Επιβεβαιώνει το εύρημα και, κυρίως, αποκλείει άλλες αιτίες δυσκαταποσίας. Απαιτεί προσοχή κατά την εισαγωγή, γιατί ο σάκος βρίσκεται σε ευθεία με το ενδοσκόπιο.
  • Μανομετρία. Απαραίτητη στα επιφρενικά εκκολπώματα, για να αποκαλυφθεί η υποκείμενη διαταραχή κινητικότητας που τα προκάλεσε.
  • Αξονική τομογραφία, σε επιλεγμένες περιπτώσεις για τον σχεδιασμό της επέμβασης.

Αντιμετώπιση

Τα ασυμπτωματικά εκκολπώματα δεν χρειάζονται θεραπεία, μόνο παρακολούθηση.

Όταν υπάρχουν συμπτώματα, ο στόχος δεν είναι απλώς η αφαίρεση του σάκου αλλά η διατομή του μυϊκού φραγμού που τον δημιούργησε.

Ενδοσκοπική σεπτοτομή για τα εκκολπώματα Zenker. Διατέμνεται το διάφραγμα ανάμεσα στον σάκο και στον οισοφάγο, μαζί με τις μυϊκές ίνες του κρικοφαρυγγικού μυός που βρίσκονται μέσα σε αυτό. Έτσι ο σάκος παύει να συγκρατεί τροφή. Η επέμβαση γίνεται από το στόμα, χωρίς εξωτερική τομή, με σύντομη ανάρρωση. Μπορείτε να δείτε μια περίπτωση ενδοσκοπικής εκτομής εκκολπώματος Zenker από το ιατρείο.

Διαστοματική ενδοσκοπική μυοτομή στα επιφρενικά εκκολπώματα. Εδώ προτεραιότητα έχει η αντιμετώπιση της υποκείμενης διαταραχής κινητικότητας, χωρίς την οποία το πρόβλημα υποτροπιάζει.

Χειρουργική αντιμετώπιση. Παραμένει επιλογή για μεγάλα εκκολπώματα ή όταν η ενδοσκοπική προσέγγιση δεν είναι εφικτή.

Συχνές ερωτήσεις

Πρέπει να αφαιρεθεί κάθε εκκόλπωμα του οισοφάγου;

Όχι. Τα μικρά και ασυμπτωματικά εκκολπώματα παρακολουθούνται απλώς. Η αντιμετώπιση ενδείκνυται όταν υπάρχουν συμπτώματα, δηλαδή δυσκαταποσία, αναγωγή άπεπτης τροφής, κακοσμία ή απώλεια βάρους, και κυρίως όταν εμφανίζονται εισροφήσεις, οι οποίες ενέχουν κίνδυνο πνευμονικής λοίμωξης.

Γιατί κάποιοι ασθενείς αναφέρουν κακοσμία στόματος;

Επειδή τροφή και υγρά παγιδεύονται μέσα στον σάκο και παραμένουν εκεί για ώρες. Το ίδιο εξηγεί και την αναγωγή άπεπτης τροφής πολλή ώρα μετά το γεύμα, χωρίς ξινή γεύση, στοιχείο που τη διαφοροποιεί από τη γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση.

Τι είναι η ενδοσκοπική σεπτοτομή;

Είναι η επέμβαση εκλογής για τα συμπτωματικά εκκολπώματα Zenker. Διατέμνεται ενδοσκοπικά το διάφραγμα ανάμεσα στον σάκο και στον οισοφάγο, μαζί με τις μυϊκές ίνες του κρικοφαρυγγικού μυός, ώστε ο σάκος να πάψει να συγκρατεί τροφή. Γίνεται από το στόμα, χωρίς εξωτερική τομή, με σύντομη ανάρρωση.

Γιατί τα επιφρενικά εκκολπώματα θέλουν μανομετρία;

Γιατί σχεδόν πάντα είναι δευτεροπαθή. Δημιουργούνται από την αυξημένη πίεση που προκαλεί μια υποκείμενη διαταραχή κινητικότητας, συχνότερα αχαλασία. Αν αντιμετωπιστεί μόνο ο σάκος και όχι η αιτία, το πρόβλημα υποτροπιάζει. Η μανομετρία υψηλής ευκρίνειας αποκαλύπτει αυτή τη διαταραχή πριν σχεδιαστεί η επέμβαση.

Πηγές

Τελευταία ενημέρωση περιεχομένου: Σεπτέμβριος 2026 (12/09/2026).