Οθόνη σταθμού εργασίας με εικόνες απεικονιστικής εξέτασης της κοιλιάς
Ανακαλύψτε περισσότερα άρθρα στα αποτελέσματα αναζήτησης.
Προσθήκη του thomaidis-endoscopy.gr στην Google

Μια κύστη στο πάγκρεας ανακαλύπτεται όλο και συχνότερα τυχαία, σε αξονική ή μαγνητική τομογραφία που έγινε για άλλο λόγο. Το εύρημα προκαλεί συχνά ανησυχία, είναι όμως αρκετά κοινό. Σε ενήλικες χωρίς συμπτώματα εντοπίζεται σε ποσοστό από 2,4% έως 24,3%, το οποίο αυξάνεται με την ηλικία: από 0,5% κάτω από τα 40 έτη, σε 11% στις ηλικίες 70 έως 79 ετών και σε 37% μετά τα 80.

Οι κύστεις του παγκρέατος δεν είναι όλες ίδιες. Ορισμένες είναι καλοήθεις, ενώ άλλες έχουν πιθανότητα να εξελιχθούν με τα χρόνια και γι’ αυτό παρακολουθούνται. Το πρώτο και σημαντικότερο βήμα είναι να διευκρινιστεί τι είδους κύστη είναι, γιατί από αυτό εξαρτάται αν θα χρειαστεί κάτι περισσότερο.

Βρέθηκε κύστη στο πάγκρεας;Στείλτε το αίτημά σας από τη φόρμα παρακάτω και θα επικοινωνήσουμε μαζί σας για τον προγραμματισμό του ραντεβού.

Κλείστε ραντεβού

Τα είδη των κύστεων του παγκρέατος

Είδος κύστης Τι είναι Τι σημαίνει συνήθως
Ψευδοκύστη Συλλογή υγρού που σχετίζεται με παγκρεατίτιδα Δεν είναι νεόπλασμα· όταν δεν προκαλεί ενοχλήσεις, δεν χρειάζεται παρακολούθηση
Ορώδες κυσταδένωμα (SCN) Νεόπλασμα συχνότερο στις γυναίκες, συνήθως στο σώμα ή στην ουρά του παγκρέατος Θεωρείται καλοήθες· παρακολούθηση για 1 χρόνο και στη συνέχεια μόνο αν εμφανιστούν συμπτώματα
Ενδοπορικό θηλώδες βλεννώδες νεόπλασμα (IPMN) Βλεννώδης κύστη του πορικού συστήματος του παγκρέατος, που αφορά τον κύριο πόρο, τους πλάγιους κλάδους ή και τα δύο Η μορφή του κύριου πόρου έχει υψηλό κίνδυνο κακοήθειας και αφαιρείται όταν ο ασθενής μπορεί να χειρουργηθεί· η μορφή των πλάγιων κλάδων συνήθως παρακολουθείται
Βλεννώδες κυσταδένωμα (MCN) Κυρίως σε γυναίκες μέσης ηλικίας, συνήθως στην ουρά του παγκρέατος, χωρίς επικοινωνία με τον παγκρεατικό πόρο Η χειρουργική αφαίρεση ή η παρακολούθηση εξατομικεύεται ανάλογα με τον ασθενή και το μέγεθος της κύστης.
Συμπαγές ψευδοθηλώδες νεόπλασμα (SPN) Σπάνιο νεόπλασμα Συστήνεται χειρουργική αφαίρεση.
Κυστικός νευροενδοκρινής όγκος Σπάνιος· η κυτταρολογική εξέταση με ενδοσκοπικό υπέρηχο στηρίζει την υποψία, ενώ η οριστική διάγνωση είναι ιστολογική Χειρουργείο όταν ξεπερνά τα 20 χιλιοστά· παρακολούθηση στους μικρότερους χωρίς συμπτώματα

Η διάκριση ανάμεσα στους τύπους δεν είναι πάντα εύκολη. Η ακρίβεια της μαγνητικής τομογραφίας στον προσδιορισμό του είδους της κύστης κυμαίνεται από 40% έως 95%, γι’ αυτό σε ορισμένες περιπτώσεις χρειάζεται συμπληρωματική εξέταση. Ένα παράδειγμα από το ιατρείο είναι η περίπτωση όπου κύστεις που αρχικά θεωρήθηκαν ψευδοκύστεις αποδείχθηκαν IPMN στον ενδοσκοπικό υπέρηχο.

Τα συμπτώματα συνήθως απουσιάζουν

Πολλές κύστεις βρίσκονται σε άτομα χωρίς συμπτώματα.

Υπάρχουν όμως ευρήματα που χρειάζονται έγκαιρη εκτίμηση:

  • ίκτερος, δηλαδή κιτρίνισμα του δέρματος και των ματιών, που οφείλεται στην κύστη,
  • επεισόδιο οξείας παγκρεατίτιδας,
  • νεοεμφανιζόμενος σακχαρώδης διαβήτης σε ασθενή με γνωστή κύστη,
  • αυξημένος δείκτης CA 19-9 στο αίμα.

Μια κυστική βλάβη μπορεί να είναι η ίδια η αιτία ενός επεισοδίου οξείας παγκρεατίτιδας.

Οι εξετάσεις που χρειάζονται

Μαγνητική τομογραφία με χολαγγειοπαγκρεατογραφία (MRCP). Είναι η εξέταση επιλογής τόσο για τον χαρακτηρισμό όσο και για την παρακολούθηση μιας κύστης. Δεν χρησιμοποιεί ιονίζουσα ακτινοβολία, κάτι σημαντικό όταν η παρακολούθηση διαρκεί χρόνια. Δείχνει επίσης καλύτερα αν η κύστη επικοινωνεί με τον παγκρεατικό πόρο, αν έχει εσωτερικά διαφραγμάτια, δηλαδή λεπτά τοιχώματα που τη χωρίζουν σε μικρότερους χώρους, ή οζίδιο, δηλαδή μικρή συμπαγή προεκβολή στο τοίχωμά της.

Αξονική τομογραφία. Είναι χρήσιμη όταν ενδιαφέρει η ανίχνευση επασβεστώσεων, δηλαδή εναποθέσεων ασβεστίου, για παράδειγμα στη διάκριση μιας ψευδοκύστης σε έδαφος χρόνιας παγκρεατίτιδας. Χρησιμοποιείται επίσης όταν υπάρχει υποψία κακοήθειας και χρειάζεται εκτίμηση της διήθησης των αγγείων ή της επέκτασης της νόσου.

Ενδοσκοπικός υπέρηχος. Ο ενδοσκοπικός υπέρηχος συμπληρώνει τις άλλες εξετάσεις και συστήνεται όταν η κύστη έχει κλινικά ή απεικονιστικά χαρακτηριστικά που προκαλούν ανησυχία, είτε στην αρχική διερεύνηση είτε κατά την παρακολούθηση. Δίνει εικόνα του τοιχώματος, των διαφραγματίων, των οζιδίων και της επικοινωνίας της κύστης με τον κύριο παγκρεατικό πόρο. Με τη χορήγηση ενδοφλέβιου σκιαγραφικού, ο ενδοσκοπικός υπέρηχος με σκιαγραφικό αξιολογεί καλύτερα τα οζίδια του τοιχώματος.

Παρακέντηση με λεπτή βελόνα (EUS-FNA). Κατά τον ενδοσκοπικό υπέρηχο μπορεί να ληφθεί υγρό από την κύστη για μέτρηση του καρκινοεμβρυϊκού αντιγόνου (CEA) και των παγκρεατικών ενζύμων (αμυλάσης, λιπάσης) και για κυτταρολογική εξέταση. Ο συνδυασμός CEA, λιπάσης και κυτταρολογικής εξέτασης δίνει την καλύτερη διάκριση ανάμεσα στις βλεννώδεις και στις μη βλεννώδεις κύστεις. Τιμή CEA ίση ή μεγαλύτερη από 192 ng/mL συναντάται συχνότερα σε βλεννώδεις κύστεις, ενώ αμυλάση κάτω από 250 U/L κάνει την ψευδοκύστη πολύ απίθανη. Η κυτταρολογική εξέταση είναι πολύ αξιόπιστη όταν είναι θετική, συχνά όμως το υλικό δεν επαρκεί για ασφαλές συμπέρασμα.

Η παρακέντηση γίνεται μόνο όταν το αποτέλεσμα αναμένεται να αλλάξει την αντιμετώπιση, και όχι όταν η διάγνωση είναι ήδη σαφής ή υπάρχει ήδη ένδειξη χειρουργείου. Οι επιπλοκές είναι σπάνιες, περίπου 3,4%, και στη μεγάλη τους πλειονότητα ήπιες. Ο Δρ. Θωμαΐδης πραγματοποιεί ενδοσκοπικό υπέρηχο και λήψη ιστού με EUS-FNA και EUS-FNB.

Προετοιμασία ασθενούς για εξέταση στον μαγνητικό τομογράφο
Χρειάζεστε ενδοσκοπικό υπέρηχο;Στείλτε το αίτημά σας από τη φόρμα παρακάτω και θα επικοινωνήσουμε μαζί σας για τον προγραμματισμό του ραντεβού.

Κλείστε ραντεβού

Τα χαρακτηριστικά που αλλάζουν την πορεία

Για τις κύστεις τύπου IPMN έχουν οριστεί χαρακτηριστικά που αυξάνουν την πιθανότητα να υπάρχει υψηλού βαθμού δυσπλασία, δηλαδή προκαρκινική αλλοίωση των κυττάρων, ή κακοήθεια.

Ισχυρές ενδείξεις για χειρουργική εκτίμηση:

  • ίκτερος που οφείλεται στη βλάβη,
  • οζίδιο του τοιχώματος που προσλαμβάνει σκιαγραφικό και έχει μέγεθος 5 χιλιοστά ή περισσότερο,
  • συμπαγής μάζα,
  • κυτταρολογική εξέταση θετική για υψηλού βαθμού δυσπλασία ή κακοήθεια,
  • διάταση του κύριου παγκρεατικού πόρου 10 χιλιοστά ή περισσότερο.

Σχετικές ενδείξεις, που οδηγούν σε στενότερη παρακολούθηση ή συζήτηση για χειρουργείο:

  • αύξηση του μεγέθους κατά 2,5 χιλιοστά ή περισσότερο τον χρόνο,
  • δείκτης CA 19-9 πάνω από 37 U/mL, χωρίς ίκτερο,
  • διάταση του κύριου πόρου από 5 έως 10 χιλιοστά,
  • μέγεθος κύστης 30 χιλιοστά ή μεγαλύτερο,
  • νεοεμφανιζόμενος σακχαρώδης διαβήτης,
  • οξεία παγκρεατίτιδα που προκλήθηκε από την κύστη,
  • οζίδιο που προσλαμβάνει σκιαγραφικό, μικρότερο από 5 χιλιοστά.

Η απόφαση είναι εξατομικευμένη για κάθε ασθενή. Όταν ο ασθενής δεν μπορεί πλέον να υποβληθεί σε χειρουργείο λόγω της γενικής του κατάστασης, η παρακολούθηση δεν συνεχίζεται.

Η παρακολούθηση

Οι περισσότερες κύστεις που χρειάζονται παρακολούθηση ελέγχονται με μαγνητική τομογραφία, ενώ ο ενδοσκοπικός υπέρηχος χρησιμοποιείται σε επιλεγμένες περιπτώσεις.

  • IPMN χωρίς ενδείξεις χειρουργείου: επανέλεγχος στους 6 μήνες τον πρώτο χρόνο και στη συνέχεια ετησίως.
  • IPMN με σχετικές ενδείξεις ή σε ασθενείς μεγάλης ηλικίας ή με σοβαρά συνοδά νοσήματα: επανέλεγχος ανά 6 μήνες.
  • Μικρές κύστεις αδιευκρίνιστου τύπου, κάτω από 15 χιλιοστά, χωρίς ανησυχητικά χαρακτηριστικά: επανέλεγχος μετά από 1 χρόνο και, αν παραμένουν σταθερές για 3 χρόνια, κάθε 2 χρόνια.

Νεοεμφανιζόμενος διαβήτης ή αύξηση του μεγέθους κατά 5 χιλιοστά ή περισσότερο τον χρόνο οδηγούν σε επανέλεγχο ανά 6 μήνες. Η παρακολούθηση συνεχίζεται όσο ο ασθενής θα μπορούσε να υποβληθεί σε χειρουργείο, αν αυτό χρειαζόταν. Για τις IPMN των πλάγιων κλάδων κάτω από 20 χιλιοστά που παραμένουν αμετάβλητες μετά από 5 χρόνια παρακολούθησης, οι νεότερες διεθνείς οδηγίες δέχονται και τη διακοπή της. Η απόφαση λαμβάνει υπόψη τη γενική κατάσταση και το προσδόκιμο ζωής του ασθενούς. Το πρόγραμμα ορίζεται από τον γιατρό για κάθε ασθενή χωριστά.

Ιατρός με λευκή ποδιά σημειώνει σε έντυπα ασθενούς

Πότε χρειάζεται χειρουργείο

Μόνο ένα μέρος των κύστεων χρειάζεται τελικά χειρουργείο. Η επέμβαση συζητείται όταν υπάρχουν οι ισχυρές ενδείξεις που αναφέρθηκαν. Συζητείται επίσης στο IPMN του κύριου πόρου σε ασθενή που μπορεί να χειρουργηθεί, στο βλεννώδες κυσταδένωμα ή στο IPMN πλάγιου κλάδου με ανησυχητικά χαρακτηριστικά, στο συμπαγές ψευδοθηλώδες νεόπλασμα και στον κυστικό νευροενδοκρινή όγκο άνω των 20 χιλιοστών. Το ορώδες κυσταδένωμα αφαιρείται μόνο όταν πιέζει γειτονικά όργανα, όπως τον χοληδόχο πόρο ή το στομάχι, και προκαλεί συμπτώματα.

Επειδή οι επεμβάσεις στο πάγκρεας έχουν σημαντική νοσηρότητα, γίνονται σε εξειδικευμένα κέντρα παγκρέατος, με διεπιστημονική προσέγγιση, ύστερα από στάθμιση του οφέλους απέναντι στον κίνδυνο για τον συγκεκριμένο ασθενή.

Συχνές ερωτήσεις

Τι είναι το IPMN στο πάγκρεας;

Το ενδοπορικό θηλώδες βλεννώδες νεόπλασμα (IPMN) είναι βλεννώδης κύστη του πορικού συστήματος του παγκρέατος. Αφορά τον κύριο παγκρεατικό πόρο, τους πλάγιους κλάδους του ή και τα δύο. Η μορφή του κύριου πόρου έχει υψηλό κίνδυνο κακοήθειας και αφαιρείται όταν ο ασθενής μπορεί να χειρουργηθεί, ενώ η μορφή των πλάγιων κλάδων συνήθως παρακολουθείται με απεικονιστικές εξετάσεις.

Πότε μια κύστη στο πάγκρεας θεωρείται μεγάλη;

Σημαντικό όριο θεωρούνται τα 30 χιλιοστά. Από εκεί και πάνω αυξάνεται ο κίνδυνος κακοήθειας στα IPMN, ενώ στο βλεννώδες κυσταδένωμα συστήνεται αφαίρεση. Στα IPMN το μέγεθος από μόνο του δεν αρκεί για απόφαση χειρουργείου, γιατί αξιολογείται μαζί με τα υπόλοιπα χαρακτηριστικά της κύστης.

Χρειάζεται χειρουργείο μια κύστη στο πάγκρεας;

Συνήθως όχι. Οι περισσότερες κύστεις παρακολουθούνται με απεικονιστικές εξετάσεις. Το χειρουργείο αφορά τις κύστεις με ισχυρές ενδείξεις, ορισμένους συγκεκριμένους τύπους και τις κύστεις που προκαλούν συμπτώματα, και η απόφαση λαμβάνεται μετά από πλήρη διερεύνηση.

Τι είναι το βλεννώδες κυσταδένωμα του παγκρέατος;

Είναι βλεννώδης κύστη που εμφανίζεται κυρίως σε γυναίκες μέσης ηλικίας, συνήθως στην ουρά του παγκρέατος, και δεν επικοινωνεί με τον παγκρεατικό πόρο. Από τα 40 χιλιοστά και πάνω, ή όταν υπάρχουν ανησυχητικά χαρακτηριστικά, συστήνεται χειρουργική αφαίρεση· οι μικρότερες κύστεις χωρίς τέτοια χαρακτηριστικά παρακολουθούνται.

Τι σημαίνει κύστη στην ουρά του παγκρέατος;

Στην ουρά του παγκρέατος εντοπίζεται συνήθως το βλεννώδες κυσταδένωμα, ενώ στο σώμα ή στην ουρά εντοπίζεται συχνά και το ορώδες κυσταδένωμα. Το είδος της κύστης προσδιορίζεται με τις απεικονιστικές εξετάσεις και, όπου χρειάζεται, με τον ενδοσκοπικό υπέρηχο.

Χρειάζεται ειδική διατροφή όταν υπάρχει κύστη στο πάγκρεας;

Για τις κύστεις του παγκρέατος δεν υπάρχουν καθιερωμένες διατροφικές συστάσεις.

ΑΜΕΣΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ

Κλείστε το ραντεβού σας

Στείλτε το αίτημά σας

Συμπληρώστε τα στοιχεία σας και θα επικοινωνήσουμε μαζί σας για τον προγραμματισμό του ραντεβού.

Πηγές

Δρ. Θωμάς Θωμαΐδης, Επεμβατικός Γαστρεντερολόγος

Σχετικά με τον ιατρό

Δρ. Θωμάς Θωμαΐδης, MD, PhD – Επεμβατικός Γαστρεντερολόγος. Αναπληρωτής Καθηγητής Γαστρεντερολογίας εξειδικευθείς στη διαγνωστική και θεραπευτική ενδοσκόπηση, μέλος διεθνών επιστημονικών εταιρειών (ASGE, DGVS, Ελληνική Γαστρεντερολογική Εταιρεία). Δείτε το πλήρες βιογραφικό.

Το παρόν άρθρο έχει αποκλειστικά ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν υποκαθιστά την εξατομικευμένη ιατρική συμβουλή, διάγνωση ή θεραπεία. Για τη δική σας περίπτωση και το πρόγραμμα παρακολούθησης, απευθυνθείτε σε γιατρό.

Τελευταία ενημέρωση περιεχομένου: Νοέμβριος 2026 (18/11/2026).