Προετοιμασία κολονοσκόπησης

Γιατί η προετοιμασία καθορίζει την εξέταση

Η κολονοσκόπηση δείχνει μόνο ό,τι είναι καθαρό. Υπολείμματα στο έντερο κρύβουν βλάβες, ιδίως μικρούς και επίπεδους πολύποδες, και συχνά υποχρεώνουν σε επανάληψη της εξέτασης νωρίτερα από το προγραμματισμένο.

Οι διεθνείς οδηγίες συνιστούν δίαιτα χαμηλή σε φυτικές ίνες την προηγούμενη ημέρα και λήψη του διαλύματος σε δύο δόσεις, με τη δεύτερη κοντά στην ώρα της εξέτασης. Η διηρημένη δόση καθαρίζει αποδεδειγμένα καλύτερα από τη λήψη όλης της ποσότητας το προηγούμενο βράδυ.

Με λίγα λόγια: η μία ώρα παραπάνω που θα αφιερώσετε στην προετοιμασία είναι αυτή που κάνει την εξέταση να αξίζει.

Οι τρεις τελευταίες ημέρες πριν την εξέταση

Αποφύγετε τροφές υψηλής περιεκτικότητας σε φυτικές ίνες, όπως λαχανικά, χόρτα, φρούτα, όσπρια και ξηρούς καρπούς.

Επιτρέπονται πατάτες, κοτόπουλο, ψάρι και μακαρόνια.

Να λαμβάνονται άφθονα υγρά και σούπες.

Η παραμονή της εξέτασης

Λαμβάνετε μόνο διαυγή υγρά. Κατά τη διάρκεια της προετοιμασίας συνιστάται η λήψη άφθονων υγρών.

Αν η εξέταση είναι προγραμματισμένη για το μεσημέρι ή το απόγευμα της επόμενης ημέρας, επιτρέπεται πρωινό γεύμα χαμηλής περιεκτικότητας σε φυτικές ίνες, δηλαδή τσάι, καφές, φρυγανιές και μαρμελάδα.

Την ημέρα της εξέτασης δεν θα φάτε. Η λήψη φαρμάκων επιτρέπεται με μικρή ποσότητα νερού.

Τι είναι τα διαυγή υγρά

Διαυγές είναι κάθε υγρό μέσα από το οποίο μπορείτε να δείτε. Ο πρακτικός κανόνας: αν το βάλετε σε ποτήρι και διακρίνετε το χέρι σας από την άλλη πλευρά, επιτρέπεται.

Επιτρέπονται:

• Νερό
• Τσάι και χαμομήλι, χωρίς γάλα
• Καφές χωρίς γάλα ή κρέμα
• Χυμοί φρούτων χωρίς ψίχα, όπως διαυγές μήλο
• Σόδα και αναψυκτικά
• Ζελέ
• Σούπα με καθαρό ζωμό

Δεν επιτρέπονται:

• Γάλα, ροφήματα με γάλα ή κρέμα, γιαούρτι
• Χυμοί με ψίχα, όπως πορτοκάλι ή νέκταρ ροδάκινο
• Οτιδήποτε περιέχει στερεά κομμάτια

Μια πρακτική σύσταση: προτιμήστε υγρά χωρίς έντονο κόκκινο ή μοβ χρώμα. Το χρώμα μπορεί να παραμείνει στον βλεννογόνο και να μοιάζει με αίμα κατά την εξέταση.

Επιτρέπεται σούπα;

Ναι, αλλά μόνο ο καθαρός ζωμός.

Αυτό σημαίνει το υγρό μέρος, χωρίς κανένα στερεό: χωρίς κομμάτια κρέατος ή κοτόπουλου, χωρίς λαχανικά, χωρίς ρύζι, χυλοπίτες ή κριθαράκι, χωρίς αυγολέμονο. Αν έχετε μαγειρέψει σούπα, σουρώστε την και κρατήστε μόνο τον ζωμό.

Ο ζωμός είναι μάλιστα χρήσιμος στην προετοιμασία, γιατί δίνει αλάτι και μια αίσθηση γεύματος όταν όλα τα υπόλοιπα είναι γλυκά ή άγευστα.

Επιτρέπεται καφές;

Ναι, χωρίς γάλα και χωρίς κρέμα. Ο σκέτος καφές, ελληνικός, φίλτρου ή espresso, θεωρείται διαυγές υγρό. Το ίδιο ισχύει και για το τσάι.

Το γάλα είναι αυτό που δεν επιτρέπεται, όχι η καφεΐνη. Ακόμη και λίγη ποσότητα γάλακτος θολώνει το υγρό και μπορεί να αφήσει υπόλειμμα.

Την ημέρα της εξέτασης ισχύει η οδηγία περί νηστείας, οπότε ο καφές σταματά σύμφωνα με τις οδηγίες που θα λάβετε.

Το διάλυμα καθαρισμού: Klean Prep, Effecol prep, Fortrans

Παραμονή της εξέτασης. Διαλύετε τους 2 φακέλους σε 2 λίτρα νερό. Το απόγευμα από τις 5 μμ αρχίζετε να πίνετε τα 2 λίτρα, έτσι ώστε το διάλυμα να καταναλωθεί σε διάστημα 3 ωρών, περίπου ένα ποτήρι κάθε είκοσι λεπτά. Για καλύτερη γεύση μπορείτε να πίνετε ενδιάμεσα χυμούς φρούτων, νερό ή αναψυκτικά, τα οποία μπορείτε να συνεχίσετε και μετά τις 8 μμ.

Ανήμερα της εξέτασης. Διαλύετε τους άλλους 2 φακέλους σε 2 λίτρα νερό και αρχίζετε την ίδια διαδικασία με την πρώτη ημέρα, 6 ώρες πριν την προγραμματισμένη κολονοσκόπηση.

Πρακτικές συμβουλές που κάνουν τη διαφορά: πίνετε το διάλυμα κρύο, με καλαμάκι, και κρατήστε ένα διαυγές υγρό με έντονη γεύση για ενδιάμεσα. Μείνετε κοντά σε τουαλέτα από την πρώτη δόση και μετά.

Αν κάνετε και γαστροσκόπηση την ίδια ημέρα

Όταν προγραμματίζεται γαστροσκόπηση μαζί με κολονοσκόπηση, η προετοιμασία του εντέρου παραμένει η ίδια. Προστίθεται μόνο η νηστεία που απαιτεί η γαστροσκόπηση, δηλαδή αποχή από στερεά και υγρά για το διάστημα που θα σας υποδειχθεί πριν την εξέταση.

Στην πράξη οι δύο εξετάσεις γίνονται στην ίδια συνεδρία και με την ίδια καταστολή, οπότε ο ασθενής περνά μία μόνο διαδικασία.

Φάρμακα, διαβήτης και αντιπηκτικά

Αν έχετε σακχαρώδη διαβήτη ή λαμβάνετε φάρμακα που επηρεάζουν την πήξη του αίματος, πρέπει να γίνει συνεννόηση με τον θεράποντα ιατρό.

Αυτό δεν είναι τυπική διατύπωση. Στον διαβήτη αλλάζει η δοσολογία και ο χρόνος λήψης της αγωγής όσο δεν τρώτε, ενώ στα αντιπηκτικά και αντιαιμοπεταλιακά η απόφαση για διακοπή ή συνέχιση εξαρτάται από τον λόγο που τα παίρνετε και από το αν αναμένεται αφαίρεση πολυπόδων. Καμία από τις δύο αποφάσεις δεν λαμβάνεται από τον ασθενή μόνος του.

Ο σίδηρος συνήθως διακόπτεται λίγες ημέρες πριν, καθώς χρωματίζει το τοίχωμα του εντέρου. Ρωτήστε τον ιατρό σας για τα φάρμακα που λαμβάνετε.

Μετά την εξέταση

Μετά την εξέταση απαγορεύεται η οδήγηση. Χρειάζεστε συνοδό για την επιστροφή.

Για το πότε ξεκινά ο προληπτικός έλεγχος και σε τι μεσοδιαστήματα επαναλαμβάνεται, δείτε το άρθρο για την προληπτική κολονοσκόπηση. Αν κατά την εξέταση βρεθούν πολύποδες, αφαιρούνται στην ίδια συνεδρία.

Συχνές ερωτήσεις για την προετοιμασία

Επιτρέπεται σούπα πριν την κολονοσκόπηση;

Ναι, αλλά μόνο ο καθαρός ζωμός, χωρίς κανένα στερεό. Χωρίς κομμάτια κρέατος ή κοτόπουλου, χωρίς λαχανικά, χωρίς ρύζι, χυλοπίτες ή κριθαράκι και χωρίς αυγολέμονο. Αν έχετε μαγειρέψει σούπα, σουρώστε την και κρατήστε μόνο τον ζωμό. Ο ζωμός είναι χρήσιμος στην προετοιμασία γιατί δίνει αλάτι και μια αίσθηση γεύματος.

Μπορώ να πιω καφέ πριν την κολονοσκόπηση;

Ναι, χωρίς γάλα και χωρίς κρέμα. Ο σκέτος καφές, ελληνικός, φίλτρου ή espresso, θεωρείται διαυγές υγρό, όπως και το τσάι. Το πρόβλημα δεν είναι η καφεΐνη αλλά το γάλα, που θολώνει το υγρό και αφήνει υπόλειμμα. Την ημέρα της εξέτασης ισχύει η οδηγία περί νηστείας.

Ποια είναι τα διαυγή υγρά;

Διαυγές είναι κάθε υγρό μέσα από το οποίο μπορείτε να δείτε. Επιτρέπονται νερό, τσάι και χαμομήλι χωρίς γάλα, καφές χωρίς γάλα, χυμοί χωρίς ψίχα, σόδα, αναψυκτικά, ζελέ και σούπα με καθαρό ζωμό. Δεν επιτρέπονται γάλα και ροφήματα με γάλα ή κρέμα, χυμοί με ψίχα και οτιδήποτε περιέχει στερεά κομμάτια. Προτιμήστε υγρά χωρίς έντονο κόκκινο ή μοβ χρώμα.

Τι τρώω τις ημέρες πριν την εξέταση;

Τις τρεις τελευταίες ημέρες αποφεύγετε τροφές πλούσιες σε φυτικές ίνες, δηλαδή λαχανικά, χόρτα, φρούτα, όσπρια και ξηρούς καρπούς. Επιτρέπονται πατάτες, κοτόπουλο, ψάρι και μακαρόνια, με άφθονα υγρά. Την παραμονή λαμβάνετε μόνο διαυγή υγρά, ενώ την ημέρα της εξέτασης δεν τρώτε.

Γιατί χωρίζεται το διάλυμα σε δύο δόσεις;

Επειδή καθαρίζει αποδεδειγμένα καλύτερα. Οι διεθνείς οδηγίες συνιστούν διηρημένη δόση για τις προγραμματισμένες κολονοσκοπήσεις, με το δεύτερο μέρος να λαμβάνεται πλησιέστερα στην ώρα της εξέτασης. Έτσι το έντερο φτάνει καθαρό τη στιγμή που πραγματικά μετράει και μειώνεται η πιθανότητα να χρειαστεί επανάληψη.

Πηγές

• Hassan C et al., Bowel preparation for colonoscopy: European Society of Gastrointestinal Endoscopy (ESGE) Guideline Update 2019. https://doi.org/10.1055/a-0959-0505
• National Health Service, Colonoscopy. https://www.nhs.uk/tests-and-treatments/colonoscopy/