Λιπώδης Διήθηση Ήπατος: Τι Σημαίνει 1ος, 2ος και 3ος Βαθμός

Το πόρισμα ενός υπερηχογραφήματος άνω κοιλίας αναφέρει συχνά «λιπώδης διήθηση ήπατος 1ου, 2ου ή 3ου βαθμού». Η διατύπωση προκαλεί ανησυχία, επειδή μοιάζει με σταδιοποίηση νόσου. Δεν είναι. Ο βαθμός περιγράφει πόσο λίπος βλέπει ο ακτινολόγος στο ήπαρ, όχι πόση βλάβη έχει υποστεί το όργανο.

Η διάκριση αυτή είναι η πιο σημαντική πληροφορία για όποιον κρατά ένα τέτοιο πόρισμα, γιατί καθορίζει αν χρειάζεται περαιτέρω έλεγχος και τι είδους.

Τι δείχνει ο υπέρηχος όταν αναφέρει λιπώδη διήθηση

Το λίπος αλλάζει τον τρόπο με τον οποίο τα υπερηχητικά κύματα διαπερνούν το ηπατικό παρέγχυμα. Όσο περισσότερο λίπος συσσωρεύεται στα ηπατοκύτταρα, τόσο πιο ηχογενές, δηλαδή πιο «λευκό», εμφανίζεται το ήπαρ, και τόσο περισσότερο εξασθενεί η δέσμη καθώς προχωρά προς τα βαθύτερα τμήματα.

Η εκτίμηση είναι ποιοτική και εξαρτάται από τον εξεταστή. Δύο ακτινολόγοι μπορεί να χαρακτηρίσουν την ίδια εικόνα διαφορετικά, ιδίως στις ήπιες μορφές. Γι’ αυτό ένας βαθμός δεν πρέπει να συγκρίνεται μηχανικά με τον βαθμό ενός προηγούμενου υπερήχου που έγινε αλλού.

Οι τρεις βαθμοί στο υπερηχογράφημα

Η ταξινόμηση στηρίζεται σε τρία στοιχεία: την ηχογένεια του ήπατος σε σύγκριση με τον φλοιό του δεξιού νεφρού, την ευκρίνεια των τοιχωμάτων των ενδοηπατικών αγγείων και την ορατότητα του διαφράγματος.

1ος βαθμός, ήπια στεάτωση

Ήπια, διάχυτη αύξηση της ηχογένειας του ήπατος. Τα τοιχώματα της πυλαίας φλέβας και το διάφραγμα παραμένουν ευκρινή. Στον βαθμό αυτό ο υπέρηχος έχει τη μικρότερη ακρίβεια, οπότε η ήπια στεάτωση μπορεί είτε να διαφύγει είτε να υπερεκτιμηθεί.

2ος βαθμός, μέτρια στεάτωση

Μέτρια αύξηση της ηχογένειας, με μειωμένη ευκρίνεια των τοιχωμάτων της πυλαίας φλέβας και του διαφράγματος. Είναι το εύρημα που αναφέρεται πιο συχνά στα πορίσματα.

3ος βαθμός, σοβαρή στεάτωση

Έντονη αύξηση της ηχογένειας, με ελάχιστη ή καθόλου απεικόνιση των τοιχωμάτων της πυλαίας φλέβας, του διαφράγματος και του οπίσθιου τμήματος του δεξιού λοβού. Εδώ ο υπέρηχος είναι αξιόπιστος, καθώς η ευαισθησία του αυξάνεται όσο μεγαλώνει το ποσοστό του λίπους.

Γιατί ο βαθμός στον υπέρηχο δεν είναι στάδιο νόσου

Εδώ γεννιέται η συχνότερη παρανόηση. Κυκλοφορεί ευρέως η αντιστοίχιση ότι ο 1ος βαθμός σημαίνει λίπος σε 5 έως 33% των ηπατοκυττάρων, ο 2ος σε 34 έως 66% και ο 3ος σε πάνω από 66%. Τα ποσοστά αυτά προέρχονται από την ιστολογική διαβάθμιση της στεάτωσης, δηλαδή από τη βιοψία, και δεν αποτελούν ορισμό των υπερηχογραφικών βαθμών. Ο υπέρηχος δεν μετρά ποσοστά.

Το πρακτικό συμπέρασμα: ο βαθμός δείχνει πόσο λίπος υπάρχει, όχι αν υπάρχει φλεγμονή ή ίνωση. Και η πρόγνωση καθορίζεται από την ίνωση, όχι από το λίπος.

Στεάτωση, στεατοηπατίτιδα και ίνωση

Τρεις έννοιες που συχνά συγχέονται, ενώ έχουν τελείως διαφορετική βαρύτητα.

• Στεάτωση: απλή συσσώρευση λίπους στα ηπατοκύτταρα. Αυτό βλέπει ο υπέρηχος.
• Στεατοηπατίτιδα: συνύπαρξη λίπους και φλεγμονής με βλάβη των κυττάρων. Δεν διαγιγνώσκεται με υπέρηχο.
• Ίνωση: αντικατάσταση φυσιολογικού ιστού από ουλώδη ιστό. Είναι το στοιχείο που καθορίζει την πρόγνωση και μπορεί να οδηγήσει σε κίρρωση ή σε ηπατοκυτταρικό καρκίνο.

Ένα ήπαρ με 3ου βαθμού στεάτωση χωρίς ίνωση έχει καλύτερη πρόγνωση από ένα ήπαρ με 1ου βαθμού στεάτωση και προχωρημένη ίνωση. Ο βαθμός από μόνος του δεν απαντά στο ερώτημα «πόσο σοβαρό είναι».

Ποιες εξετάσεις συμπληρώνουν τον υπέρηχο

Αιματολογικός έλεγχος και δείκτης FIB-4

Τα ηπατικά ένζυμα από μόνα τους δεν αρκούν για να εκτιμηθεί η ίνωση. Οι κατευθυντήριες οδηγίες EASL-EASD-EASO του 2024 προτείνουν ως πρώτο βήμα τον δείκτη FIB-4, που υπολογίζεται από την ηλικία, τις τρανσαμινάσες AST και ALT και τον αριθμό των αιμοπεταλίων. Πρόκειται για στοιχεία που συνήθως υπάρχουν ήδη σε μια τυπική αιματολογική εξέταση.

Τιμή FIB-4 κάτω από 1,3 καθιστά την προχωρημένη ίνωση απίθανη. Τιμή πάνω από 2,67 οδηγεί σε εξειδικευμένη εκτίμηση. Οι ενδιάμεσες τιμές, από 1,3 έως 2,67, δεν απαντούν στο ερώτημα και παραπέμπουν σε δεύτερη εξέταση, συνήθως ελαστογραφία. Σε άτομα άνω των 65 ετών το κατώτερο όριο ανεβαίνει στο 2,0, ενώ κάτω των 35 ετών ο δείκτης δεν θεωρείται αξιόπιστος. Οι προσαρμογές αυτές υπάρχουν ώστε η ηλικία, που συμμετέχει στον τύπο, να μην παράγει ψευδώς θετικά ή αρνητικά αποτελέσματα.

Ελαστογραφία και CAP

Η ελαστογραφία μετρά τη σκληρία του ήπατος, δηλαδή προσεγγίζει την ίνωση. Στην ίδια συσκευή, η παράμετρος CAP εκτιμά ποσοτικά το λίπος. Στον πίνακα των κατευθυντηρίων EASL του 2024 τα όρια αποκλεισμού για το CAP είναι 248 dB/m για S1, 268 dB/m για S2 και 280 dB/m για S3. Είναι μια αντικειμενική μέτρηση, σε αντίθεση με τη βαθμολόγηση του κλασικού υπερήχου.

Μαγνητική τομογραφία

Η τεχνική MRI-PDFF μετρά με ακρίβεια το ποσοστό του ηπατικού λίπους. Χρησιμοποιείται κυρίως σε κλινικές μελέτες και σε επιλεγμένες περιπτώσεις, λόγω κόστους και διαθεσιμότητας.

Βιοψία ήπατος

Παραμένει η μέθοδος αναφοράς για τη διάκριση απλής στεάτωσης από στεατοηπατίτιδα και για τη σταδιοποίηση της ίνωσης, αλλά δεν χρειάζεται στην πλειονότητα των περιπτώσεων. Επιφυλάσσεται για ασαφείς ή προχωρημένες περιπτώσεις.

Πότε ο βαθμός αλλάζει τη διαχείριση

Στην πράξη, ο βαθμός λειτουργεί ως αφορμή και όχι ως οδηγός θεραπείας. Ο έλεγχος που ακολουθεί είναι ο ίδιος ανεξάρτητα από το αν το πόρισμα γράφει 1ου ή 3ου βαθμού: εκτίμηση καρδιομεταβολικών παραγόντων, αιματολογικός έλεγχος, υπολογισμός FIB-4 και, όπου ενδείκνυται, ελαστογραφία.

Αυτό που αλλάζει είναι το πόσο επείγει η παρέμβαση στον τρόπο ζωής και η ένταση της παρακολούθησης, ιδίως όταν συνυπάρχουν σακχαρώδης διαβήτης τύπου 2, παχυσαρκία, αρτηριακή υπέρταση ή δυσλιπιδαιμία.

Είναι αναστρέψιμη η λιπώδης διήθηση;

Η απλή στεάτωση είναι σε μεγάλο βαθμό αναστρέψιμη. Σύμφωνα με τις κατευθυντήριες οδηγίες EASL-EASD-EASO του 2024, σε ενήλικες με υπερβάλλον βάρος ή παχυσαρκία η απώλεια βάρους πρέπει να στοχεύει σε διατηρήσιμη μείωση 5% ή μεγαλύτερη για μείωση του ηπατικού λίπους, 7 έως 10% για βελτίωση της φλεγμονής και 10% ή μεγαλύτερη για βελτίωση της ίνωσης. Σε άτομα φυσιολογικού βάρους ο στόχος τοποθετείται στο 3 έως 5%. Η ίνωση, όταν έχει εγκατασταθεί, υποχωρεί δυσκολότερα και πιο αργά.

Τα βασικά μέτρα είναι σταδιακή απώλεια βάρους, μεσογειακού τύπου διατροφή με περιορισμό ζάχαρης και επεξεργασμένων τροφίμων, τακτική αερόβια άσκηση και περιορισμός ή αποχή από το αλκοόλ. Περισσότερα για τη γενική εικόνα της πάθησης υπάρχουν στη σελίδα για το λιπώδες ήπαρ.

Από NAFLD σε MASLD

Από τον Ιούνιο του 2023 η διεθνής ονοματολογία άλλαξε. Ο όρος μη αλκοολική λιπώδης νόσος του ήπατος (NAFLD) αντικαταστάθηκε από τον όρο στεατωτική ηπατική νόσος σχετιζόμενη με μεταβολική δυσλειτουργία (MASLD), ενώ η στεατοηπατίτιδα NASH μετονομάστηκε σε MASH. Η αλλαγή δεν αφορά τη διάγνωση του ασθενούς αλλά τον τρόπο με τον οποίο ταξινομείται η νόσος, με έμφαση στους μεταβολικούς παράγοντες και όχι στην απουσία αλκοόλ.

Συχνές ερωτήσεις

ΑΜΕΣΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ

Κλείστε το ραντεβού σας

Αν το υπερηχογράφημα έδειξε λιπώδη διήθηση, η αξιολόγηση από γαστρεντερολόγο βοηθά να εκτιμηθεί η κατάσταση του ήπατος και να οριστεί ο κατάλληλος έλεγχος. Για να προγραμματίσετε την επίσκεψή σας, επικοινωνήστε με τον Δρ. Θωμαΐδη.

Κλείστε ραντεβού




+30 693 650 0430

Το παρόν άρθρο έχει αποκλειστικά ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν υποκαθιστά την εξατομικευμένη ιατρική συμβουλή, διάγνωση ή θεραπεία. Για τα δικά σας συμπτώματα και την αντιμετώπισή τους, απευθυνθείτε σε γιατρό.