Τι είναι οι ηπατίτιδες

Ηπατίτιδα σημαίνει φλεγμονή του ήπατος. Ο όρος δεν δηλώνει από μόνος του ούτε την αιτία ούτε τη βαρύτητα.

Οι αιτίες είναι πολλές: ιοί, αλκοόλ, φάρμακα, αυτοάνοσα νοσήματα και μεταβολική λιπώδης νόσος. Η σημαντικότερη διάκριση δεν είναι ανάμεσα στους ιούς, αλλά ανάμεσα στην οξεία και στη χρόνια μορφή.

Η οξεία ηπατίτιδα υποχωρεί συνήθως μόνη της. Η χρόνια, όταν δεν αντιμετωπιστεί, οδηγεί σε ίνωση, κίρρωση και ηπατοκυτταρικό καρκίνο.

Οι ιογενείς ηπατίτιδες

Ηπατίτιδα A. Μεταδίδεται με την κοπρανοστοματική οδό, από μολυσμένο νερό ή τρόφιμα. Προκαλεί μόνο οξεία νόσο και δεν χρονίζει ποτέ. Υπάρχει αποτελεσματικό εμβόλιο.

Ηπατίτιδα B. Μεταδίδεται με το αίμα, σεξουαλικά και περιγεννητικά από τη μητέρα στο παιδί. Μπορεί να χρονίσει, με πιθανότητα που εξαρτάται καθοριστικά από την ηλικία μόλυνσης: πολύ υψηλή στα βρέφη, χαμηλή στους ενήλικες. Υπάρχει εμβόλιο, το οποίο προστατεύει και από τον ηπατοκυτταρικό καρκίνο.

Ηπατίτιδα C. Μεταδίδεται κυρίως με το αίμα. Χρονίζει στη μεγάλη πλειονότητα των περιπτώσεων και για δεκαετίες παρέμενε αδιάγνωστη. Δεν υπάρχει εμβόλιο, θεραπεύεται όμως σήμερα με σύγχρονα αντιιικά φάρμακα, σε ποσοστά που ξεπερνούν το 95%, με σύντομη αγωγή από το στόμα και ελάχιστες παρενέργειες.

Ηπατίτιδα D. Εμφανίζεται μόνο σε άτομα που έχουν ήδη ηπατίτιδα B και επιδεινώνει σημαντικά την πορεία.

Ηπατίτιδα E. Κοπρανοστοματική μετάδοση, συνήθως αυτοπεριοριζόμενη, με βαρύτερη πορεία στις εγκύους και στους ανοσοκατεσταλμένους.

Συμπτώματα

Το κρίσιμο σημείο: η χρόνια ηπατίτιδα είναι συνήθως εντελώς ασυμπτωματική για χρόνια ή δεκαετίες. Πολλοί ασθενείς διαγιγνώσκονται τυχαία ή όταν έχει ήδη εγκατασταθεί βλάβη.

Στην οξεία φάση μπορεί να εμφανιστούν:

  • Ίκτερος, κιτρίνισμα δέρματος και οφθαλμών
  • Σκούρα ούρα και ανοιχτόχρωμα κόπρανα
  • Έντονη κόπωση και αδυναμία
  • Ανορεξία, ναυτία, δυσανεξία σε λιπαρά
  • Πόνος στο δεξιό υποχόνδριο
  • Χαμηλός πυρετός, αρθραλγίες

Ποιοι πρέπει να ελεγχθούν

Επειδή η νόσος είναι σιωπηλή, ο έλεγχος γίνεται στοχευμένα:

  • Άτομα με αυξημένες τρανσαμινάσες χωρίς εξήγηση
  • Οικογενειακό ή οικιακό περιβάλλον ατόμου με ηπατίτιδα B
  • Ιστορικό μετάγγισης πριν από τη γενίκευση του ελέγχου των μονάδων αίματος
  • Χρήση ενέσιμων ουσιών, ακόμη και μία φορά στο παρελθόν
  • Τατουάζ ή piercing σε μη ελεγχόμενες συνθήκες
  • Επαγγελματίες υγείας και άτομα σε αιμοκάθαρση
  • Έγκυες, στο πλαίσιο του προγεννητικού ελέγχου
  • Άτομα που πρόκειται να λάβουν ανοσοκατασταλτική ή χημειοθεραπεία, ώστε να αποφευχθεί η επανενεργοποίηση της ηπατίτιδας B

Διάγνωση και παρακολούθηση

Ο έλεγχος περιλαμβάνει ηπατικά ένζυμα και ορολογικούς δείκτες για τους ιούς, όπως το HBsAg για την ηπατίτιδα B και τα αντισώματα anti-HCV για την C, με επιβεβαίωση του ιικού φορτίου όταν χρειάζεται.

Η εκτίμηση της βλάβης γίνεται με υπερηχογράφημα και ελαστογραφία, που μετρά τη σκληρότητα του ήπατος χωρίς επέμβαση και έχει περιορίσει σημαντικά την ανάγκη βιοψίας.

Ασθενείς με προχωρημένη ίνωση ή κίρρωση εντάσσονται σε πρόγραμμα παρακολούθησης για ηπατοκυτταρικό καρκίνο, με υπερηχογράφημα ανά εξάμηνο.

Πρόληψη

  • Εμβολιασμός για ηπατίτιδα B, που περιλαμβάνεται στο εθνικό πρόγραμμα εμβολιασμών και προστατεύει έμμεσα και από την ηπατίτιδα D.
  • Εμβολιασμός για ηπατίτιδα A, ιδίως σε ταξίδια και σε ομάδες αυξημένου κινδύνου.
  • Χρήση προφυλακτικού και αποφυγή κοινής χρήσης βελονών ή αντικειμένων ατομικής υγιεινής, όπως ξυραφάκια.
  • Προσοχή στην υγιεινή του νερού και των τροφίμων σε ταξίδια, για τις ηπατίτιδες A και E.
  • Περιορισμός αλκοόλ, που επιταχύνει τη βλάβη όταν συνυπάρχει ιογενής ηπατίτιδα.
Με μια ματιά

  • Η ηπατίτιδα C είναι σήμερα ιάσιμη σε πάνω από 95% των περιπτώσεων
  • Εμβόλιο υπάρχει για A και B, όχι για C
  • Η χρόνια λοίμωξη είναι συνήθως ασυμπτωματική για χρόνια
  • Σε προχωρημένη ίνωση: έλεγχος για ηπατοκυτταρικό κάθε 6 μήνες

  • Οι ιογενείς ηπατίτιδες είναι 5: A, B, C, D και E
  • Η D εμφανίζεται μόνο σε όσους έχουν ήδη B

Συχνές ερωτήσεις

Θεραπεύεται η ηπατίτιδα C;

Ναι. Τα σύγχρονα αντιιικά φάρμακα άμεσης δράσης επιτυγχάνουν ίαση σε ποσοστά που ξεπερνούν το 95%, με σύντομη αγωγή από το στόμα και ελάχιστες παρενέργειες. Η ίαση μειώνει σημαντικά και τον μελλοντικό κίνδυνο κίρρωσης και ηπατοκυτταρικού καρκίνου. Εμβόλιο για την ηπατίτιδα C δεν υπάρχει.

Ποιες ηπατίτιδες έχουν εμβόλιο;

Υπάρχει αποτελεσματικό εμβόλιο για την ηπατίτιδα A και για την ηπατίτιδα B. Ο εμβολιασμός κατά της B προστατεύει έμμεσα και από την ηπατίτιδα D, η οποία εμφανίζεται μόνο σε άτομα που έχουν ήδη B. Για την ηπατίτιδα C δεν υπάρχει εμβόλιο, υπάρχει όμως θεραπεία με πολύ υψηλά ποσοστά ίασης.

Δίνει συμπτώματα η χρόνια ηπατίτιδα;

Συνήθως όχι, και αυτό είναι το βασικό της πρόβλημα. Μπορεί να παραμείνει εντελώς σιωπηλή για χρόνια ή δεκαετίες, ενώ η βλάβη στο ήπαρ προχωρά. Πολλοί ασθενείς διαγιγνώσκονται τυχαία, από αυξημένες τρανσαμινάσες σε έλεγχο ρουτίνας, ή όταν έχει ήδη εγκατασταθεί ίνωση. Γι’ αυτό ο στοχευμένος έλεγχος στις ομάδες κινδύνου έχει τόση σημασία.

Χρειάζεται βιοψία ήπατος;

Σπανιότερα πλέον. Η εκτίμηση της ίνωσης γίνεται σήμερα κυρίως με ελαστογραφία, μια μη επεμβατική μέτρηση της σκληρότητας του ήπατος, σε συνδυασμό με αιματολογικούς δείκτες. Η βιοψία επιφυλάσσεται για περιπτώσεις με διαγνωστική αβεβαιότητα ή όταν συνυπάρχουν περισσότερες από μία αιτίες ηπατικής βλάβης.

Πηγές

Τελευταία ενημέρωση περιεχομένου: Σεπτέμβριος 2026 (14/09/2026).