Τι είναι η σαλμονέλλωση

Η σαλμονέλλωση είναι λοίμωξη του πεπτικού από βακτήρια του γένους Salmonella. Στις περισσότερες περιπτώσεις πρόκειται για τροφιμογενή λοίμωξη με οξεία γαστρεντερίτιδα, η οποία υποχωρεί από μόνη της.

Ξεχωριστή και πολύ σοβαρότερη οντότητα είναι ο τυφοειδής πυρετός, που οφείλεται σε συγκεκριμένα στελέχη και αποτελεί συστηματική νόσο. Η σελίδα αυτή αφορά τη συνήθη, μη τυφοειδή μορφή.

Πώς μεταδίδεται

Η μετάδοση είναι κοπρανοστοματική, κυρίως μέσω τροφίμων ζωικής προέλευσης:

  • Αυγά και προϊόντα με ωμό αυγό, όπως σπιτική μαγιονέζα, κρέμες και ζύμες που δεν ψήνονται
  • Πουλερικά και κρέας ανεπαρκώς ψημένα
  • Μη παστεριωμένο γάλα και προϊόντα του
  • Φρέσκα λαχανικά και φρούτα που πλύθηκαν με μολυσμένο νερό
  • Διασταυρούμενη επιμόλυνση στην κουζίνα, όταν το ίδιο μαχαίρι ή η ίδια επιφάνεια χρησιμοποιείται για ωμό κρέας και για τρόφιμα που θα καταναλωθούν ωμά
  • Επαφή με ζώα, ιδίως ερπετά και χελώνες

Ο χρόνος επώασης κυμαίνεται συνήθως από 6 ώρες έως 3 ημέρες. Γι’ αυτό το ύποπτο γεύμα δεν είναι πάντα το τελευταίο.

Συμπτώματα

  • Διάρροια, ενίοτε με βλέννα ή αίμα
  • Κοιλιακές κράμπες, συχνά έντονες
  • Πυρετός, στοιχείο που τη διαφοροποιεί από τις περισσότερες ιογενείς γαστρεντερίτιδες
  • Ναυτία και έμετος
  • Κεφαλαλγία, μυαλγίες, καταβολή

Η νόσος διαρκεί συνήθως 4 έως 7 ημέρες και υποχωρεί χωρίς ειδική θεραπεία.

Σε μικρό ποσοστό, το βακτήριο περνά στο αίμα και προκαλεί βακτηριαιμία με εντοπίσεις σε άλλα όργανα. Ο κίνδυνος αυτός αφορά κυρίως βρέφη, ηλικιωμένους και ανοσοκατεσταλμένους.

Διάγνωση

Η διάγνωση επιβεβαιώνεται με καλλιέργεια κοπράνων ή με μοριακό έλεγχο.

Δεν χρειάζεται όμως σε κάθε περιστατικό. Ζητείται όταν υπάρχει υψηλός πυρετός, αίμα στα κόπρανα, βαριά ή παρατεταμένη νόσος, σε ανοσοκατεσταλμένους ασθενείς, σε διερεύνηση επιδημικής έξαρσης, καθώς και σε εργαζόμενους σε χώρους μαζικής εστίασης ή σε υγειονομικές δομές.

Στη διαφορική διάγνωση περιλαμβάνονται άλλες βακτηριακές λοιμώξεις, ο νοροϊός και, όταν προηγήθηκε αντιβίωση, το κλωστηρίδιο.

Αντιμετώπιση

Ενυδάτωση. Είναι η βάση της θεραπείας. Υγρά και διαλύματα ηλεκτρολυτών σε μικρές, συχνές ποσότητες. Ενδοφλέβια χορήγηση όταν η αφυδάτωση είναι σημαντική ή ο έμετος δεν επιτρέπει τη λήψη από το στόμα.

Τα αντιβιοτικά δεν χορηγούνται κατά κανόνα. Στη συνήθη, μη επιπλεγμένη σαλμονέλλωση δεν συντομεύουν ουσιαστικά τη νόσο και ενδέχεται να παρατείνουν την αποβολή του βακτηρίου. Επιφυλάσσονται για βρέφη, ηλικιωμένους, ανοσοκατεσταλμένους, ασθενείς με βαριά νόσο ή ένδειξη διασποράς στο αίμα.

Τα αντιδιαρροϊκά αποφεύγονται σε εμπύρετη διάρροια με αίμα.

Διατροφή. Σταδιακή επιστροφή σε απλές, εύπεπτες τροφές μόλις υποχωρήσει ο έμετος. Παρατεταμένη νηστεία δεν χρειάζεται.

Πρόληψη

  • Επαρκές ψήσιμο κρέατος, πουλερικών και αυγών, μέχρι να πήξει και ο κρόκος
  • Αποφυγή παρασκευασμάτων με ωμό αυγό, ιδίως για παιδιά, εγκύους και ηλικιωμένους
  • Ξεχωριστά σκεύη και επιφάνειες για ωμά και έτοιμα προς κατανάλωση τρόφιμα
  • Πλύσιμο χεριών με σαπούνι μετά τον χειρισμό ωμού κρέατος και μετά από επαφή με ζώα
  • Σωστή ψύξη και αποφυγή παραμονής μαγειρεμένου φαγητού σε θερμοκρασία δωματίου
  • Απομάκρυνση από την προετοιμασία φαγητού για όσο διαρκούν τα συμπτώματα
Με μια ματιά

  • Επώαση: 6 ώρες έως 3 ημέρες
  • Διάρκεια: περίπου 4 έως 7 ημέρες, χωρίς ειδική θεραπεία
  • Σε ανεπίπλεκτη νόσο δεν χορηγούνται αντιβιοτικά
  • Πυρετός και αίμα στα κόπρανα συνηγορούν για βακτηριακό αίτιο

Συχνές ερωτήσεις

Πόσο διαρκεί η σαλμονέλλωση;

Τα συμπτώματα εμφανίζονται συνήθως 6 ώρες έως 3 ημέρες μετά την έκθεση και η νόσος διαρκεί περίπου 4 έως 7 ημέρες, υποχωρώντας χωρίς ειδική θεραπεία. Επειδή η επώαση μπορεί να φτάσει τις τρεις ημέρες, το ύποπτο γεύμα δεν είναι απαραίτητα το τελευταίο που καταναλώθηκε.

Χρειάζονται αντιβιοτικά;

Κατά κανόνα όχι. Στη συνήθη, μη επιπλεγμένη μορφή τα αντιβιοτικά δεν συντομεύουν ουσιαστικά τη νόσο και ενδέχεται να παρατείνουν την αποβολή του βακτηρίου. Επιφυλάσσονται για βρέφη, ηλικιωμένους, ανοσοκατεσταλμένους και για ασθενείς με βαριά νόσο ή ένδειξη διασποράς στο αίμα. Η βάση της θεραπείας είναι η ενυδάτωση.

Πώς ξεχωρίζει από τον νοροϊό;

Ο πυρετός και η πιθανή παρουσία αίματος ή βλέννας στα κόπρανα συνηγορούν υπέρ βακτηριακής αιτίας όπως η σαλμονέλλα, ενώ ο νοροϊός δίνει κυρίως αιφνίδιο, έντονο έμετο και διάρροια με ταχύτατη εξάπλωση σε όσους βρίσκονται στον ίδιο χώρο. Η οριστική διάκριση γίνεται με εξέταση κοπράνων, η οποία δεν χρειάζεται σε κάθε περιστατικό.

Πότε πρέπει να δω γιατρό;

Σε υψηλό πυρετό, αίμα στα κόπρανα, συμπτώματα που επιμένουν πέραν της μιας εβδομάδας, σημεία αφυδάτωσης ή αδυναμία λήψης υγρών. Άμεση εκτίμηση χρειάζεται επίσης για βρέφη, ηλικιωμένους, εγκύους και ανοσοκατεσταλμένους, καθώς σε αυτές τις ομάδες ο κίνδυνος επιπλοκών είναι υψηλότερος.

Πηγές

Τελευταία ενημέρωση περιεχομένου: Σεπτέμβριος 2026 (14/09/2026).