Τι είναι οι νευροενδοκρινείς όγκοι

Οι νευροενδοκρινείς όγκοι (NETs) προέρχονται από κύτταρα του διάχυτου νευροενδοκρινικού συστήματος, τα οποία βρίσκονται διάσπαρτα σε πολλά όργανα και έχουν την ικανότητα να παράγουν ορμόνες.

Είναι σπάνιοι και, στη μεγάλη πλειονότητά τους, βραδέως αναπτυσσόμενοι. Αυτό τους διαφοροποιεί ουσιωδώς από τα κλασικά αδενοκαρκινώματα: πολλοί ασθενείς ζουν με τη νόσο για χρόνια, και η αντιμετώπιση σχεδιάζεται σε αυτόν τον ορίζοντα.

Στο πεπτικό εντοπίζονται συχνότερα στο λεπτό έντερο, στο πάγκρεας, στο στομάχι, στο ορθό και στη σκωληκοειδή απόφυση.

Λειτουργικοί και μη λειτουργικοί

Η διάκριση αυτή καθορίζει την κλινική εικόνα.

Μη λειτουργικοί. Είναι οι περισσότεροι. Δεν παράγουν ορμόνες σε ποσότητα που να δίνει συμπτώματα. Ανακαλύπτονται συχνά τυχαία, σε ενδοσκόπηση ή απεικόνιση για άλλο λόγο, ή όταν μεγαλώσουν αρκετά ώστε να προκαλέσουν πόνο ή απόφραξη.

Λειτουργικοί. Παράγουν ορμόνες και δίνουν χαρακτηριστικά σύνδρομα:

  • Καρκινοειδές σύνδρομο, με εξάψεις στο πρόσωπο, διάρροια και, μακροχρόνια, καρδιακή προσβολή. Εμφανίζεται συνήθως όταν υπάρχουν ηπατικές μεταστάσεις.
  • Ινσουλίνωμα, με επεισόδια υπογλυκαιμίας, ζάλη και σύγχυση που υποχωρούν με τη λήψη τροφής.
  • Γαστρίνωμα, με πολλαπλά και ανθεκτικά πεπτικά έλκη, το σύνδρομο Zollinger-Ellison.
  • Σπανιότερα γλυκαγόνωμα, VIPωμα και άλλοι.

Η καθυστέρηση στη διάγνωση είναι συχνή, γιατί τα συμπτώματα αποδίδονται επί χρόνια σε ευερέθιστο έντερο, αλλεργία ή άγχος.

Διάγνωση

  • Ενδοσκόπηση. Εντοπίζει τις βλάβες στο στομάχι, στο δωδεκαδάκτυλο και στο ορθό, και επιτρέπει βιοψία.
  • Ενδοσκοπικός υπέρηχος. Είναι η εξέταση επιλογής για τους όγκους του παγκρέατος και για την εκτίμηση του βάθους διήθησης. Επιτρέπει στοχευμένη παρακέντηση με λεπτή βελόνα (EUS-FNA) και λήψη υλικού για ιστολογική διάγνωση, ακόμη και από πολύ μικρές βλάβες. Δείτε μια τυπική απεικόνιση νευροενδοκρινούς όγκου παγκρέατος.
  • Απεικόνιση. Αξονική ή μαγνητική τομογραφία, καθώς και εξειδικευμένη σπινθηρογραφική απεικόνιση των υποδοχέων σωματοστατίνης, η οποία εντοπίζει εστίες που διαφεύγουν από τις κλασικές μεθόδους.
  • Βιοδείκτες. Χρωμογρανίνη A και, στο καρκινοειδές σύνδρομο, το 5-HIAA στα ούρα.

Η σημασία του βαθμού διαφοροποίησης

Δεν είναι όλοι οι νευροενδοκρινείς όγκοι ίδιοι, και αυτό είναι το κρισιμότερο σημείο της ιστολογικής έκθεσης.

Ταξινομούνται με βάση τον δείκτη πολλαπλασιασμού Ki-67 και τον αριθμό των μιτώσεων, σε βαθμό 1, 2 και 3. Χωριστή κατηγορία αποτελούν τα νευροενδοκρινικά καρκινώματα, τα οποία είναι χαμηλής διαφοροποίησης, επιθετικά και αντιμετωπίζονται εντελώς διαφορετικά, με λογική κλασικού καρκίνου.

Ένας όγκος βαθμού 1 μερικών χιλιοστών και ένα νευροενδοκρινικό καρκίνωμα μοιράζονται το όνομα, όχι όμως την πρόγνωση ούτε τη θεραπεία.

Θεραπεία

Ενδοσκοπική αφαίρεση. Μικροί, καλά διαφοροποιημένοι όγκοι του στομάχου ή του ορθού, περιορισμένοι στον βλεννογόνο, αφαιρούνται ενδοσκοπικά, με το όργανο να παραμένει ακέραιο.

Χειρουργική εκτομή. Παραμένει η θεραπεία εκλογής για τους περισσότερους εντοπισμένους όγκους.

Παρακολούθηση χωρίς παρέμβαση. Επιλογή για πολύ μικρούς, μη λειτουργικούς όγκους του παγκρέατος, όπου ο κίνδυνος της επέμβασης υπερβαίνει τον κίνδυνο του ίδιου του όγκου.

Ανάλογα σωματοστατίνης. Ελέγχουν τα ορμονικά συμπτώματα και επιβραδύνουν την εξέλιξη της νόσου.

Στοχευμένες θεραπείες, ραδιοϊσοτοπική θεραπεία και χημειοθεραπεία στην προχωρημένη νόσο, με την επιλογή να εξαρτάται από τον βαθμό διαφοροποίησης.

Η αντιμετώπιση σχεδιάζεται πάντα από διεπιστημονική ομάδα. Για τους όγκους του παγκρέατος δείτε και τη σελίδα για τον καρκίνο στο πάγκρεας.

Συχνές ερωτήσεις

Οι νευροενδοκρινείς όγκοι είναι καρκίνος;

Είναι νεοπλάσματα με πολύ μεγάλο εύρος συμπεριφοράς. Οι περισσότεροι είναι καλά διαφοροποιημένοι και βραδέως αναπτυσσόμενοι, οπότε πολλοί ασθενείς ζουν με τη νόσο για χρόνια. Στο άλλο άκρο βρίσκονται τα νευροενδοκρινικά καρκινώματα, τα οποία είναι χαμηλής διαφοροποίησης και επιθετικά. Καθοριστικός είναι ο βαθμός με βάση τον δείκτη Ki-67, όχι το όνομα της νόσου.

Γιατί αργεί η διάγνωση;

Επειδή τα συμπτώματα είναι ήπια και μη ειδικά. Οι εξάψεις και η διάρροια του καρκινοειδούς συνδρόμου αποδίδονται συχνά σε ευερέθιστο έντερο, σε αλλεργία ή σε άγχος, ενώ οι μη λειτουργικοί όγκοι δεν δίνουν κανένα σύμπτωμα και ανακαλύπτονται τυχαία. Η υποψία τίθεται όταν τα συμπτώματα επιμένουν χωρίς εξήγηση.

Πώς μπαίνει η διάγνωση σε όγκο του παγκρέατος;

Με ενδοσκοπικό υπέρηχο και στοχευμένη παρακέντηση με λεπτή βελόνα. Η μέθοδος επιτρέπει τη λήψη υλικού για ιστολογική εξέταση ακόμη και από πολύ μικρές βλάβες, με ακρίβεια που δεν προσφέρει η αξονική τομογραφία. Συμπληρωματικά χρησιμοποιείται η σπινθηρογραφική απεικόνιση των υποδοχέων σωματοστατίνης.

Αφαιρούνται πάντα;

Όχι. Μικροί, καλά διαφοροποιημένοι όγκοι του στομάχου ή του ορθού αφαιρούνται ενδοσκοπικά. Για τους περισσότερους εντοπισμένους όγκους η χειρουργική εκτομή παραμένει θεραπεία εκλογής. Σε πολύ μικρούς, μη λειτουργικούς όγκους του παγκρέατος επιλέγεται συχνά η παρακολούθηση, όταν ο κίνδυνος της επέμβασης υπερβαίνει τον κίνδυνο του ίδιου του όγκου.

Πηγές

Τελευταία ενημέρωση περιεχομένου: Σεπτέμβριος 2026 (12/09/2026).