Γαστρικός καρκίνος

Ορισμός

Ο γαστρικός καρκίνος είναι μία κακοήθης νεοπλασία που αναπτύσσεται από τα επιθηλιακά κύτταρα του στομάχου, συχνότερα με τη μορφή αδενοκαρκινώματος. Αποτελεί έναν από τους συχνότερους καρκίνους παγκοσμίως, με σημαντικές γεωγραφικές διαφοροποιήσεις στη συχνότητα εμφάνισης. Στα αρχικά στάδια μπορεί να είναι ασυμπτωματικός ή να εκδηλώνεται με ήπια, μη ειδικά συμπτώματα, γεγονός που οδηγεί συχνά σε καθυστερημένη διάγνωση.

Η έγκαιρη ενδοσκοπική διερεύνηση είναι καθοριστικής σημασίας, καθώς ο πρώιμος γαστρικός καρκίνος μπορεί να αντιμετωπιστεί με ελάχιστα επεμβατικές τεχνικές, αποφεύγοντας εκτεταμένη χειρουργική επέμβαση.

Παθογένεση

Η ανάπτυξη του γαστρικού καρκίνου είναι πολυπαραγοντική και εξελίσσεται συνήθως μέσα από διαδοχικά στάδια χρόνιας φλεγμονής και κυτταρικών μεταβολών (ατροφική γαστρίτιδα → εντερική μεταπλασία → δυσπλασία → καρκίνος).

Κύριοι παράγοντες κινδύνου περιλαμβάνουν:

• Λοίμωξη από ελικοβακτηρίδιο του πυλωρού (H. pylori), η οποία προκαλεί χρόνια φλεγμονή και αποτελεί τον σημαντικότερο τροποποιήσιμο παράγοντα κινδύνου.
• Διατροφικές συνήθειες, με αυξημένη κατανάλωση αλμυρών, καπνιστών και επεξεργασμένων τροφών.
• Γενετική προδιάθεση, όπως οικογενειακό ιστορικό γαστρικού καρκίνου ή σύνδρομα όπως το Lynch και η κληρονομική διάχυτη γαστρική καρκινογένεση (CDH1).
• Χρόνια γαστρίτιδα, γαστρικά έλκη, κάπνισμα, αλκοόλ και παχυσαρκία.

Η κατανόηση των παραπάνω παραγόντων είναι κρίσιμη για την πρόληψη και την έγκαιρη παρέμβαση.

Διάγνωση

Η διάγνωση του γαστρικού καρκίνου βασίζεται στη γαστροσκόπηση με λήψη βιοψιών, οι οποίες επιβεβαιώνουν ιστολογικά την παρουσία κακοήθειας.

Μετά τη διάγνωση, ακολουθεί σταδιοποίηση σύμφωνα με το σύστημα TNM. Η αξονική τομογραφία θώρακος και κοιλίας αποτελεί βασική εξέταση για την εκτίμηση της τοπικής και απομακρυσμένης επέκτασης της νόσου, ενώ σε επιλεγμένες περιπτώσεις χρησιμοποιείται PET-CT. Το ενδοσκοπικό υπερηχογράφημα (EUS) συμβάλλει στην ακριβή εκτίμηση του βάθους διήθησης του όγκου και της πιθανής προσβολής λεμφαδένων.

Συμπτώματα που πρέπει να οδηγήσουν σε άμεση γαστρεντερολογική αξιολόγηση περιλαμβάνουν επίμονη δυσπεψία, ανεξήγητη απώλεια βάρους, αναιμία, δυσκαταποσία, έμετο ή αιμορραγία από το πεπτικό σύστημα.

Θεραπεία

Η θεραπευτική στρατηγική εξαρτάται από το στάδιο της νόσου, τη γενική κατάσταση του ασθενούς και τα μοριακά χαρακτηριστικά του όγκου (π.χ. HER2).

Ενδοσκοπική αντιμετώπιση (EMR / ESD): Σε επιλεγμένες πρώιμες μορφές καρκίνου, η ενδοσκοπική εκτομή μπορεί να επιτύχει ριζική αφαίρεση χωρίς ανάγκη γαστρεκτομής.

Χειρουργική αντιμετώπιση: Μερική ή ολική γαστρεκτομή αποτελεί βασική θεραπευτική επιλογή στα τοπικά προχωρημένα στάδια.

Χημειοθεραπεία: Προεγχειρητικά (νεοεπικουρικά) ή μετεγχειρητικά (επικουρικά), σύμφωνα με διεθνή πρωτόκολλα.

Ακτινοθεραπεία: Σε επιλεγμένες περιπτώσεις.

Στοχευμένες θεραπείες και ανοσοθεραπεία: Σε μεταστατική ή ανθεκτική νόσο, βάσει μοριακού προφίλ.

Η επιλογή θεραπείας γίνεται εξατομικευμένα, συχνά στο πλαίσιο διεπιστημονικής ομάδας.

Πρόληψη

Η πρόληψη περιλαμβάνει τη διατήρηση υγιεινού τρόπου ζωής, τη διακοπή καπνίσματος, τον περιορισμό αλκοόλ και την υιοθέτηση ισορροπημένης διατροφής με χαμηλή περιεκτικότητα σε αλάτι και επεξεργασμένα τρόφιμα. Η έγκαιρη διάγνωση και εκρίζωση του H. pylori μειώνει σημαντικά τον κίνδυνο καρκινογένεσης. Άτομα υψηλού κινδύνου ενδέχεται να χρειάζονται τακτικό ενδοσκοπικό έλεγχο.

Η έγκαιρη διάγνωση και η σωστή, σταδιοποιημένη θεραπεία βελτιώνουν ουσιαστικά την επιβίωση και την ποιότητα ζωής των ασθενών. Για εξατομικευμένη αξιολόγηση και καθοδήγηση, συνιστάται επικοινωνία με εξειδικευμένο γαστρεντερολόγο.

Δρ. Θωμάς Θωμαΐδης MD, PhD – Γαστρεντερολόγος, Επεμβατικός Ενδοσκόπος με εξειδίκευση στην Ογκολογία Πεπτικού & στις Παθήσεις του Ήπατος στη συνέντευξή του στην εκπομπή «Αταίριαστοι» στον ΣΚΑΪ μας ενημερώνει για τον Καρκίνο στομάχου.