Τι είναι τα εκκολπώματα του παχέος εντέρου

Τα εκκολπώματα είναι μικρές σακοειδείς προεκβολές του βλεννογόνου, οι οποίες προβάλλουν προς τα έξω μέσα από αδύναμα σημεία του μυϊκού τοιχώματος του εντέρου. Εντοπίζονται κυρίως στο σιγμοειδές, στο αριστερό τμήμα του παχέος εντέρου, όπου οι πιέσεις είναι υψηλότερες.

Η ορολογία μπερδεύει και αξίζει να ξεκαθαριστεί:

  • Εκκολπωμάτωση. Η απλή παρουσία εκκολπωμάτων, χωρίς συμπτώματα. Δεν είναι νόσος.
  • Εκκολπωματική νόσος. Όταν τα εκκολπώματα προκαλούν συμπτώματα.
  • Εκκολπωματίτιδα. Όταν ένα ή περισσότερα φλεγμαίνουν.

Η συχνότητά τους αυξάνεται σημαντικά με την ηλικία. Στους περισσότερους ανθρώπους δεν προκαλούν ποτέ πρόβλημα.

Τα εκκολπώματα του παχέος εντέρου δεν πρέπει να συγχέονται με τα σπανιότερα εκκολπώματα του οισοφάγου, τα οποία αποτελούν εντελώς διαφορετική οντότητα.

Γιατί δημιουργούνται

Ο βασικός μηχανισμός είναι η αυξημένη πίεση μέσα στον αυλό του εντέρου, η οποία σπρώχνει τον βλεννογόνο μέσα από τα σημεία όπου τα αγγεία διαπερνούν το μυϊκό τοίχωμα.

Παράγοντες που συμβάλλουν:

  • Διατροφή φτωχή σε φυτικές ίνες
  • Χρόνια δυσκοιλιότητα και έντονη προσπάθεια κατά την κένωση
  • Ηλικία, με προοδευτική εξασθένηση του τοιχώματος
  • Παχυσαρκία, κάπνισμα, καθιστική ζωή
  • Ορισμένα φάρμακα, ιδίως τα μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη

Συμπτώματα

Η εκκολπωμάτωση είναι συνήθως σιωπηλή και ανακαλύπτεται τυχαία σε κολονοσκόπηση ή αξονική τομογραφία.

Στην εκκολπωματίτιδα η εικόνα είναι χαρακτηριστική:

  • Πόνος στο κάτω αριστερό τμήμα της κοιλιάς, επίμονος και εντοπισμένος
  • Πυρετός
  • Αλλαγή στη συνήθεια του εντέρου, δυσκοιλιότητα ή διάρροια
  • Ναυτία, ανορεξία

Ξεχωριστή οντότητα είναι η εκκολπωματική αιμορραγία: ανώδυνη, αιφνίδια αποβολή σημαντικής ποσότητας αίματος από το ορθό. Αποτελεί από τις συχνότερες αιτίες αιμορραγίας του κατώτερου πεπτικού και, παραδόξως, συμβαίνει συνήθως χωρίς φλεγμονή.

Διάγνωση

  • Αξονική τομογραφία κοιλίας. Είναι η εξέταση επιλογής στην οξεία φάση. Επιβεβαιώνει τη φλεγμονή και, κυρίως, αναδεικνύει επιπλοκές όπως απόστημα ή διάτρηση.
  • Αιματολογικός έλεγχος, με λευκά αιμοσφαίρια και δείκτες φλεγμονής.
  • Κολονοσκόπηση. Σημαντικό σημείο: αποφεύγεται κατά τη διάρκεια της οξείας φλεγμονής, λόγω κινδύνου διάτρησης. Πραγματοποιείται μετά την ύφεση, συνήθως έξι έως οκτώ εβδομάδες αργότερα, ώστε να επιβεβαιωθεί η διάγνωση και να αποκλειστεί νεοπλασία που μπορεί να δίνει παρόμοια εικόνα.

Αντιμετώπιση

Ασυμπτωματική εκκολπωμάτωση. Δεν χρειάζεται καμία θεραπεία. Συνιστάται διατροφή πλούσια σε φυτικές ίνες και επαρκής ενυδάτωση.

Ήπια, μη επιπλεγμένη εκκολπωματίτιδα. Η προσέγγιση έχει αλλάξει: σε επιλεγμένους ασθενείς χωρίς επιβαρυντικούς παράγοντες, η αντιμετώπιση μπορεί να γίνει στο σπίτι, με δίαιτα και αναλγησία, χωρίς αντιβιοτικά. Η απόφαση εξατομικεύεται.

Επιπλεγμένη νόσος. Νοσηλεία, ενδοφλέβια αντιβιοτικά, διαδερμική παροχέτευση αποστήματος και χειρουργική αντιμετώπιση σε διάτρηση, περιτονίτιδα, συρίγγιο ή στένωση.

Μετά το επεισόδιο. Αύξηση φυτικών ινών, διακοπή καπνίσματος, ρύθμιση βάρους, τακτική άσκηση και προσοχή στα αντιφλεγμονώδη. Η παλιά σύσταση αποφυγής ξηρών καρπών και σπόρων δεν υποστηρίζεται από τα δεδομένα και έχει εγκαταλειφθεί.

Με μια ματιά

  • Η συχνότητα αυξάνει σαφώς με την ηλικία
  • Κολονοσκόπηση 6 έως 8 εβδομάδες μετά την υποχώρηση, όχι στην οξεία φάση
  • Οι ξηροί καρποί δεν χρειάζεται να αποφεύγονται
  • Η αιμορραγία εκκολπώματος είναι τυπικά ανώδυνη

  • Σπάνια κάτω των 40 ετών, με επίπτωση κάτω από 5%
  • Περίπου 70% των ανθρώπων έχουν εκκολπώματα μέχρι τα 80
  • 10 έως 25% όσων έχουν εκκολπώματα θα εμφανίσουν συμπτώματα

Συχνές ερωτήσεις

Πρέπει να αποφεύγω ξηρούς καρπούς και σπόρους;

Όχι. Ήταν κλασική σύσταση για δεκαετίες, με τη λογική ότι μικρά σωματίδια παγιδεύονται στα εκκολπώματα και προκαλούν φλεγμονή. Τα δεδομένα δεν την υποστήριξαν και η σύσταση έχει εγκαταλειφθεί. Αντίθετα, η διατροφή πλούσια σε φυτικές ίνες, στην οποία περιλαμβάνονται και οι ξηροί καρποί, είναι ωφέλιμη.

Χρειάζονται πάντα αντιβιοτικά στην εκκολπωματίτιδα;

Όχι πλέον. Σε ήπια, μη επιπλεγμένη εκκολπωματίτιδα και σε επιλεγμένους ασθενείς χωρίς επιβαρυντικούς παράγοντες, η αντιμετώπιση μπορεί να γίνει χωρίς αντιβιοτικά, με δίαιτα, αναλγησία και στενή παρακολούθηση. Στην επιπλεγμένη νόσο τα αντιβιοτικά παραμένουν απαραίτητα. Η απόφαση εξατομικεύεται από τον ιατρό.

Γιατί δεν γίνεται κολονοσκόπηση αμέσως;

Γιατί κατά την οξεία φλεγμονή το τοίχωμα του εντέρου είναι ευάλωτο και η εξέταση αυξάνει τον κίνδυνο διάτρησης. Στην οξεία φάση η εξέταση επιλογής είναι η αξονική τομογραφία. Η κολονοσκόπηση προγραμματίζεται μετά την ύφεση, συνήθως σε έξι έως οκτώ εβδομάδες, και είναι σημαντική γιατί αποκλείει νεοπλασία που μπορεί να δίνει παρόμοια εικόνα.

Η εκκολπωματική αιμορραγία πονάει;

Χαρακτηριστικά όχι. Είναι αιφνίδια, ανώδυνη αποβολή σημαντικής ποσότητας αίματος από το ορθό και συμβαίνει συνήθως χωρίς να υπάρχει φλεγμονή. Αποτελεί από τις συχνότερες αιτίες αιμορραγίας του κατώτερου πεπτικού. Απαιτεί άμεση ιατρική εκτίμηση, ακόμη και αν σταματήσει από μόνη της.

Πηγές

Τελευταία ενημέρωση περιεχομένου: Σεπτέμβριος 2026 (14/09/2026).